Bảo tồn v pht huy

TRANG CHỦ VỀ VĂN HA    SỬ K ĐỊA DƯ ĐỊA DANH LỊCH SỬ
 SẮC DN VIỆT X HỘI  VIỄT GIA ĐNH VIỆT VĂN HỌC MỸ THUẬT
PHONG TỤC VIỆT TN NGƯỠNG VIỆT GIO DỤC&DẠY CHỮ CC NGHỀ NGHIỆP CC LỄ HỘI
Y &TRANG PHỤC ẨM THỰC VIỆT Y & DƯỢC VIỆT V & DƯƠNG SINH DU LỊCH
THUYẾT PHONGTHỦY LỊCH & TƯỚNG SỐ NIỀM TỰ HO NỖI LO U VĂN NGHỆ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ban Bin  Tập

 

Phạm x.Khuyến

TrườngThy

 

Xun Bch

 

Nguyễn

L Hiếu

 

HươngKiều Loan

 

Dươngvăn Phối

 

 

Đặng văn

Minh

 

PhạmLin Anh

 

 

PhạmKim Lin

 

 

Trần v. Quang

 

Nguyễn A.Tuấn

 

 

        

Trang  Chủ: 

  Từ sng Mekong tới sng Cửu Long;

     v từ  sng Cửu Long tới  Đồng Bằng  của  n

           về  mặt   vật  chất  v văn ha . 

 

 

 

I-   Từ sng Mekong tới sng Cữu Long

1-      Tuyến đường sng Mekong chảy

Sng Mekong l một trong những con sng lớn nhất trn thế giới.  N di 4350km ( 2700mi) lưu vực : 795.000km2 ( 307.000 miles).

Sng Mekong bắt nguồn từ vng ni cao tỉnh Thanh Hải, băng qua Ty Tạng cuồn cuộn chảy như thc lũ xuống pha nam xuyn Trung Quốc . Con sng ny gần một nửa chiều di chảy trn lnh thổ Trung Quốc, rồi từ tỉnh Vn Nam (Trung Quốc) chảy xuống  cc nước Myanma, Thi Lan, Lo, Campuchia , cuối cng vo miền Nam Việt Nam trước khi ra Biển Đng.

Sng Mekong  rời Trung Quốc khi độ cao chỉ cn khoảng 500 m so với mực nước biển.

 Sng Mekong tạo thnh bin giới giữa hai nước Myanma v Lo di khoảng 200 km.

Sng Mekong sau đ tạo thnh bin giới của Lo v Thi Lan, trước khi dng chảy chạy vo đất Lo ở tỉnh Bokeo

Tại Campuchia, con sng ny c tn l sng Mkngk   n hợp lưu với hồ lớn Tonl Sap  ở pha trn Phnom Penh.   Hồ lớn Tonle Sap ht đi một phần lớn lượng nước từ thượng nguồn cho nn từ đy dng sng uốn khc hiền ha chảy vo Miền Nam.

Từ Phnm Pnh, con sng ny chia thnh 2 nhnh bn phải l  sng Hậu Giang (Bassac trước khi sang VN)   v bn tri l sng Tiền Giang,    theo dng chảy từ Bắc xuống Nam chảy  vo Việt Nam. Tại Việt Nam sng Mekong mang tn   Sng Cửu Long

  2-   Những bất ổn trn sng Mekong

     a/- Hng loạt đập thủy điện Trung Quốc 

 

. Chuyn gia Milton Osborne về Đng Nam tại Viện Lowy, một tổ chức tư vấn chnh sch quốc tế ở Sydney, Australia khẳng định rằng việc Trung Quốc đưa 6 con đập vo hoạt động   

Đ  l cc  đập Mạn Loan , Đại Triều Sơn, Cảnh Hồng ,Tiểu Loan v Nọa Trc Độ ".

 

Nọa Trt Độ (cao 261,5 m)  l một đập thủy điện lớn nhất trn thượng nguồn sng Mekong, m Trung Quốc đ xy dựng trn lnh thổ của mnh. Theo WashingtonTimes  th  đập Nọa Trt Độ, đ bắt đầu pht điện,  sẽ gy ra những thay đổi nhanh chng về mực nước v cc tc động khc đối với khu vực hạ lưu chẳng hạn an ninh lương thực thế giới, nơi hng chục triệu dn của 4 nước Việt Nam, Campuchia, Lo v Thi Lan sống phụ thuộc rất lớn vo dng sng ny.

   b/- Đập Pak Mun,  trạm ht v cửa chắn nước củaThi Lan 

        Mới đy, truyền thng Singapore v Campuchia đưa tin Thi Lan đang ht một lượng nước lớn từ sng Mekong để dự trữ, đồng thời sắp xy một số cửa chắn nước từ cc nhnh sng Mekong v xy ba hồ chứa nước dự trữ phục vụ nng nghiệp nước ny. Theo đ, Thi Lan đ bố tr 4 trạm bơm tạm thời để ht 47 triệu mt khối nước từ sng Mekong vo sng Huai Luang ở tỉnh Nong Khai, đồng thời huy động binh lnh đo 4.300 giếng v 30 đập trữ nước mới. Somkiat Prajamwong, quan chức Bộ Thủy lợi Hong gia Thi Lan, cho hay một trạm bơm mới lớn hơn với cng suất 150 mt khối mỗi giy sẽ tiếp tục được xy dựng để ht nước từ sng Mekong.

      c/- Kế hoạch xy dựng một loạt đập  ngăn nước của Campuchia v Lo 

Trong tương lai gần, sẽ c khoảng 11 đập thủy điện sẽ gy thiệt hại cho nng nghiệp v nghề c ở sng  Cửu Long  pha hạ lưu của sng  Mekong

Đồ họa: Michael Buckley

 
 

  

    3-  Cc nhận định về hệ lụy xy cc đập trn sng  Mekong

       Hng loạt đập  nu trn đnh cắp sinh kế  của  hng triệu người ở những vng hạ lưu.

   Theo Chuyn gia Milton Osborne về Đng Nam tại Viện Lowy nhận định:

Sng Mekong nguồn nước chảy qua Trung Quốc chiếm tới 40% tổng lưu lượng của cả dng sng di nhất,  v quan trọng nhất Đng Nam .

 N  c vai tr duy tr dng chảy vo ma kh cho cc nước ở hạ lưu, đối với sinh kế của 60 triệu người tạo ra la gạo v cc sản phẩm khc ở hạ lưu"

Việc Trung Quốc đưa 6 con đập vo hoạt động (đặc biệt đập Tiểu Loan v Nọa Trc Độ ) nhằm trữ nước  phục vụ thuỷ điện  đưa đến hậu quả :

- hạn chế dng chảy của sng,

- ngăn chặn dng nước chứa ph sa nhiều dưỡng chất chảy xui dng sng Mekong.

 

   Theo  Richard Cronin, gim đốc chương trnh Đng Nam của Trung tm Stimson, một tổ chức tư vấn tại Mỹ nhận định:.

6 con đập của Trung Quốc đ lm giảm đng kể mực nước của hng trăm km sng Mekong ở hạ lưu, gy ra những tc động rất tiu cực cho cc nước ở khu vực ny.

    Theo nhận định của cc chuyn gia, với tnh hnh hạn hn  do   hng loạt đập thủy điện Trung Quốc gy ra , sản lượng la gạo của cc nước vng sng Mekong sẽ sụt giảm, gy tc động nặng nề đến nền kinh tế ton cầu. Khi vng Mekong sản xuất ra t la gạo hơn, gi cả lương thực ở những nước phải nhập khẩu la gạo nhiều khả năng sẽ tăng cao, ko theo gi của nhiều mặt hng thiết yếu khc.

    Cc chuyn gia cho biết trong thời gian gần đy,  biển  hồ Tonle Sap, hồ nước ngọt lớn nhất Đng Nam v kết nối chặt chẽ với sng Mekong, bị giảm mực nước đng kể. "Nhiều khả năng Biển Hồ Tonle Sap của Campuchia sẽ bị thu hẹp diện tch đng kể trong ma mưa, lm suy giảm rất lớn vai tr quan trọng nguồn thực phẩm cung cấp cc loi c sinh sống trong hồ",

 

   Campuchia

Lin minh nghề c Campuchia gần đy bo co cho thấy những con đập của Trung Quốc trn sng Mekong đ "ảnh hưởng đến quần thể c trong biển  hồ Tonle Sap"., dẫn tới tnh trạng suy giảm số lượng c lin tục",.

 

   Việt Nam

     Theo cc chuyn gia, đồng bằng sng Cửu Long vựa la xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới phụ thuộc rất lớn vo nguồn nước từ dng sng Mekong. hứng chịu hậu quả nặng nề v  những con đập của Trung Quốc trn sng Mekong.  Đồng bằng  sng Cửu Long  cần nước  sng Mekong  vo ma hạn hn hng năm từ thng  ging cho đến thng su, thời gian  la  đang pht triển. Thế nhưng  cc đập thượng nguồn  ở Trung Quốc khng chịu xả nước, hoặc xả c giới hạn.

Ủy hội Sng Mekong, một tổ chức quốc tế được lập ra từ năm 1995 nhiều lần phản đối cc hoạt động ảnh hưởng đến dng chảy của sng. Thế nhưng, ủy hội ny lại khng c quyền lực cần thiết để can thiệp, trong khi cc quốc gia thnh vin đủ hứng chịu những hậu quả nghim trọng từ hoạt động xy đập của Trung Quốc, chnh phủ nhiều nước lại khng mấy mặn m với việc ln tiếng phản đối

 
   

II-    Từ  sng Cửu Long tới  Đồng Bằng  của  n

           về  mặt   vật  chất  v văn ha

     A-   Sng Cửu Long

Sng Hậu Giang  v Sng Tiền Giang xuất pht từ sng Mekong ở   điểm  Phnm Pnhcả hai đều chảy vo khu vực đồng bằng chu thổ rộng lớn ở Nam Bộ Việt Nam, di chừng 220250 km mỗi sng.    Lưu lượng hai sng ny rất lớn, khoảng 6.000 m/s về ma kh, ln đến 120.000 m/s vo ma mưa, v chuyn chở rất nhiều ph sa bồi đắp đồng bằng Nam Bộ.

Sng Hậu Giang chảy qua Chu Đốc, Long Xuyn (An Giang), Vĩnh Long, Thnh phố Cần Thơ, Chu Thnh (Hậu Giang), Sc Trăng v đổ ra biển trước kia bằng ba cửa: cửa Định An, cửa Ba Thắc (Bassac), cửa Trần Đề

Sng Tiền Giang c lng sng rộng với nhiều c lao ở giữa dng, chảy qua Tn Chu (An Giang), Hồng Ngự v Cao Lnh (Đồng Thp), Vĩnh Long đến Cai Lậy  th chia lm bốn sng đổ ra biển bằng su cửa:

-Sng Mỹ Tho, chảy qua tỉnh lỵ tỉnh Tiền Giang l thnh phố Mỹ Tho v pha nam G Cng, ra biển bằng cửa Đại v cửa Tiểu .

-Sng Hm Lung, chảy qua pha nam tỉnh Bến Tre, ra cửa Hm Lung

-Sng Cổ Chin, lm thnh ranh giới tỉnh Bến Tre - Tr Vinh (tn cũ Vĩnh Bnh), đổ ra biển bằng cửa Cổ Chin v cửa Cung Hầu.

-Sng Ba Lai chảy qua pha bắc tỉnh Bến Tre (tn cũ Kiến Ha), ra cửa Ba Lai.

Do chn cửa sng nguyn thủy ny m  sng  Mekong đoạn qua Việt Nam cn được gọi l sng Cửu Long, tức "sng chn rồng".

Lưu vực của hệ thống sng Cửu Long, cn được gọi l đồng bằng sng Cửu Long.  

 
   

   B-    Đồng bằng sng Cửu Long

Đồng bằng sng Cửu Long  nằm trn lưu vực hai con sng Tiền, sng Hậu của sng Cửu long. N l một vng sng nước với hệ thống kinh rạch chằng chịt.  

Để giữ cho mặt đất đồng bằng   khng sụt xuống, Sng Cửu Long đ nhận từ sng Mekong thượng nguồn hng  trăm  triệu tấn ct.  Thiếu ct, sỏi, sạn th dầu đồng bằng   c rất nhiều st, thịt, bn th n khng giữ lại được, khng định hnh được đất đai v đẩy hết ra biển. Nếu đồng bằng sng Cửu Long thiếu ct, mặt đất sụt hng ngy, khng lấy đu ra ph sa b lại được. Đồng bằng sẽ chm xuống, ngập mặn

Sng Cửu Long  lại nhận từ sng Mekong thượng nguồn ph sa cả ngn năm để bồi đắp nn vng đồng bằng chu thổ tr ph bậc nhất Đng Nam ,.....với tất cả mọi sinh hoạt rất sống động v nhiều đặc sản tuyệt vời đầy th vị v độc đo.

Sng Cửu Long  đem lại nhiều lợi ch cho trồng trọt v thủy sản, nhất l trong ma lũ. Nguồn cung cấp nước tưới, ph sa v rửa phn cho đất la, cng với lượng tm c dồi do đ khiến cư dn nơi đy chấp nhận sống chung cng lũ hơn l đắp đ như ở đồng bằng chu thổ sng Hồng. Nhưng dng sng cũng gy ra nhiều mặt bất lợi, điển hnh l ng ngập thường xuyn trong cc thng ma mưa, hoặc tnh trạng xm nhập mặn vo ma kh.

ng Cronin gim đốc chương trnh Đng Nam cho rằng đồng bằng sng Cửu Long l nơi sinh sống của khoảng 18 triệu người Việt Nam, đng gp tới một nửa sản lượng la gạo cho đất nước.ồng bằng sng Cửu Long c khoảng 620,000 hecta đất trồng la.  Ring tỉnh Tiền Giang khoảng 30,000 hecta la ng-Xun.

 

   1-  Vng  đất trồng la  nước

             của đồng bằng sng Cửu Long 

 

 Vng  đất trồng la  nước  l vng  đất thấp thường trũng nước, v la cần nước để pht triển  v sống cn. Nhưng hiện nay  tnh trạng thiếu nước  trầm trọng  do cc đập thuỷ điện của Trung Quốc  gy ra,  khiến cho vng đất   ny bất ổn.

Tiến sĩ Dương Văn Ni - một chuyn gia về nguồn nước tại Đại học Cần Thơ cho biết:

   a/-  Thiếu  nước  cho nng nghiệp-   

   V xy những con đập thủy điện ở thượng nguồn sng Mekong của Trung Quốc chặn ngang dng sng, nn sng Mekong khng cung cấp đủ lượng nước cần thiết cho nhu cầu sản xuất nng nghiệp v sinh hoạt của người dn thuộc  những   vng hạ lưu, trong đ  c đồng bằng sng Cửu Long.

   Ngay cả  đến thời điểm  Trung Quốc tuyn bố xả nước từ cc đập  th nước trước khi về Việt Nam sẽ bị chặn lại hầu hết ở Thi Lan, Lo, Campuchia .  V  địa hnh của Lo, Thi Lan, Cambodia c nhiều nhnh, nn theo  ng L Anh Tuấn   (ph gim đốc Viện Nghin Cứu Biến ổi Kh Hậu thuộc ại Học Cần Thơ.) nhận định th lượng nước thật sự về tới đồng bằng sng Cửu Long sẽ chẳng cn được bao nhiu để giải quyết  nạn thiếu nước cho nng nghiệp.

-    Vả lại  thời gian  xả nước từ đập thủy điện Cảnh Hồng   (Jinghon), tọa lạc tại tỉnh Vn Nam  (đập cuối cng của Trung Quốc  gần Lo nhất.) về tới đồng bằng sng Cửu Long phải mất khoảng nửa thng   (theo cc vin chức Việt Nam) xuyn qua khoảng cch 4,000 cy số,  th lm sao giải quyết được   vn đề cứu  sống   vụ  la  pht triển  vo ma hạn hn.

-  Lại tệ nữa cho đồng bằng sng Cửu Long l Trung Quốc khng  bao giờ cho biết sẽ xả bao nhiu nước v phương thức xả (lin tục hay gin đoạn ). Họ  chủ  trương   chỉ xả cầm chừng,  theo họ  m thi.     Đấy l l do  thiếu nước cho nng nghiệp  đồng bằng sng Cửu Long .

 
 

 

    b/-  Thiếu  nước  để  chặn  nạn Ngập Mặn lm cho la  ho a

Theo thng lệ, nạn hạn hn thường xẩy ra  từ thng 1 đến thng 6, sau đ mới c thể c mưa.    Trong những năm về trước, nạn hạn hn t thnh vấn đề   nguy hiễm , v  nước nguồn từ  sng Mekong  tiếp tục chảy bnh thường vo sng Cửu Long   chế ngự  nước mặn từ biển khỏi vo đồng bằng sng Cửu Long .

  Nhưng từ năm nay (năm 2016)    từ khi  cc đập thuỷ điện  của Trung Quốc hoạt động tại thượng nguồn sng Mekong, khng cho  nước  chảy xuống  hạ lưu,   th c vấn để nước mặn.      Khi hạn hn,   th nước biển xm nhập su vo đất liền, khoảng 100,000 hecta ruộng hiện hữu kh m trồng la, t nhất l trong vụ ng-Xun. Khoảng 16% diện tch đất trồng la bị ảnh hưởng bởi hạn hn v tc động của nước mặn trải rộng trn nhiều tỉnh ven biển: Tiền Giang, Bến Tre, Tr Vinh, Sc Trăng, Bạc Liu, C Mau.

Cục Trồng Trọt từng cảnh bo, nng dn ở những vng cch cửa biển từ 25 cy số đến 35 cy số sẽ thấy nước mặn tc động đến ruộng của mnh từ thng 1 năm 2016 với nồng độ c thể lớn hơn mức 4 gram/lt. Từ thng 2 năm 2016 trở đi, những khu vực ny sẽ kh c thể lấy nước ngọt từ cửa sng.

ến thng 3 v thng 4, những vng cch cửa biển từ 40 cy số đến 65 cy số sẽ thấy nước bị nhiễm mặn với nồng độ 4 gram/lt. Thậm ch những vng ở xa cửa biển hơn 65 cy số cũng cần cẩn thận v tc hại của nước mặn khi thủy triều dng cao.

Thực tế hiện nay v khng đủ lượng nước, cc tỉnh Đồng bằng sng Cửu Long đang bị nước mặn lấn su vo đất liền tới 70-90 km, lm hng trăm nghn ha la của người dn bị thiệt hại. Sau đy  l những vng  đồng bằng đang bị  nước mặn  tấn cng xm nhập mạnh

 
   

Những vng mầu nu xẫm= vng bị  nước mặn xm nhập   (ồ họa: zing.vn)

Tnh trạng nước mặn  hiện nay  cng ngy  cng  xm nhập mạnh v tại đồng bằng sng Cửu Long   nhiều cống ngăn mặn bị tho ra để lấy nước mặn nui tm  theo   quy hoạch diện tch nui tm .  Cũng theo quy hoạch của nh nước người dn lại khoan giếng bơm nước mặn ngầm ln nui tm

Đ  l   l  do   đồng bằng sng Cửu Long đối đầu với nước mặn cng xm nhập su.

 
   

   c/-  Thiếu nước ngọt m  lại bị ngập mặn lm  cho c  tm chết

   Sng Cửu Long   thiếu nước  trở thnh cạn, th  lượng thuỷ sản  tất nhin giảm.  Ngư dn sẽ phải bỏ nghề, v   người trồng la sẽ chuyển qua cc hnh thức canh tc khc như nui tm nước mặn trn những cnh đồng từng trồng la. Giải php ngắn hạn ny sẽ hủy hoại khả năng canh tc nhiều diện tch đất, ảnh hưởng đến an ninh lương thực của Việt Nam v thế giới.

Tuy sng rạch chằng chịt nhưng độ mặn trong nước sng, rạch ở cc huyện ven biển qu cao thnh ra khng chỉ khiến la v cy cối ho rũ m cn đẩy cả triệu người đến chỗ thiếu nước ngọt dng cho ăn uống v tắm giặt

    d/-  Thiếu ct  th  đất trồng la bị sụt,  thiếu đất để canh tc

Sng Cửu Long   thiếu  ct, sỏi, sạn  bồi  đắp cho  đồng bằng, th dầu chng ta c rất nhiều st, thịt, bn th chng ta  cũng  khng giữ  nổi  đất trồng la lại được, khng định hnh được đất đai  trồng la v  đất bị đẩy hết ra biển. Thực trạng ngy nay,  v  cc đập  thuỷ điệnTrung Quốc   hoạt động ở  thượng  nguồn sng Mekong chặn nước  khng cho chảy xuống hạ lưu, nn  sng Cửu Long  khng đủ nước  ct  v   ph sa  cung cấp cho đồng bằng sng Cửu Long nn mặt đất sụt hng ngy,  Đồng bằng sẽ  từ từ chm xuống, ngập mặn.

  2-  Vng  đất  miệt vườn

              của đồng bằng sng Cửu Long 

Vng   miệt vườn khng chỉ c nghĩa vật chất m cn c nghĩa văn ha, bởi vậy n được mang tn  qu hương văn ha miệt vườn.

 Nếu xt về mặt nghĩa vật chất, th  theo   nh văn Sơn Nam, miệt vườn l những vng cao ro, được xy dựng trn những đất giồng, đất g ở ven sng Tiền v  sng Hậu thuộc tỉnh Sa Đc, Vĩnh Long, Mỹ Tho, Cần Thơ.. Số đng cc nh nghin cứu hiểu chung  rằng miệt vườn l những vng, được lưu dn Việt vo khai ph sớm, chẳng  những  c đặc điểm cao ro m lại c những đặc điểm : nước ngọt, trnh được muỗi mng, rắn rết, trồng được  những cy cam qut v những hoa mu ngắn ngy  để ăn  m  tồn tại . 

  Thực tế, Miệt Vườn c  những khng gian vườn tược rộng lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Hu lợi vườn nhiều gấp 50 lần hu lợi ruộng v ring tỉnh Bến Tre th trong tổng số diện tch 154.606 mẫu ty, c 16.500 mẫu vườn tược

Miệt vườn l nơi tr ph , bởi v vườn l nguồn lợi quan trọng hơn ruộng,  đất vườn cao gi hơn đất ruộng. Dưỡng gi, sống những ngy hưu tr ở miệt vườn l thong dong nhất. Trai lớn ln m lập vườn th cơ sở lm ăn được vững chắc.

Nếu xt về mặt nghĩa văn ha th  vng Miệt Vườn c cu ni diễn tả  nghĩa  ny.     Cu ni : Trai Nhơn i, gi Long Xuyn.     Nhơn i thuộc Phong Điền ở rạch Cần Thơ  nổi danh về vườn cam, vườn qut. Ở đy cũng l nơi sản sinh ra nhiều nho sĩ, nhất l dn trung lưu v bnh dn ăn ni lễ php, lưu lot, biết ht biết h nơi sng su nước ngọt với chiếc tam bản hai cho hoặc bốn cho. Gi Long Xuyn nổi tiếng giỏi về nữ cng gia chnh, đặc biệt l ở vng c lao ng Chưởng, vng Chợ Mới, nơi gọi l Hai Huyện.

 
 

 

Thật vậy, gi miệt vườn rất giỏi về nữ cng gia chnh, cho nn c quan niệm rằng chỉ c trai Gia Định mới xứng đng lm người yu của gi miệt vườn m thi:


Ghe ai mũi đỏ xanh lườn,

Phải ghe Gia Định xuống vườn thăm em?

 

Cho nn từ những nghĩa nu trn đ c cu ca dao nổi tiếng ở đồng bằng  sng Cửu Long:

Mẹ mong gả thiếp về vườn,

Ăn bng b luộc, dưa hường nấu canh



Trai gi ở đất giồng đất bưng miền Rạch Gi C Mau mơ ước c chồng c vợ từ miệt vườn đến, để học hỏi thm. C gi ở Rạch Gi thm đời sống ở miệt vườn mẹ mong gả thiếp về vườn, ăn bng b luộc dưa hường nấu canh. C gi miệt vườn lại e ngại khi la qu, theo chồng tận chốn chim ku vượn h:

M ơi đừng gả con xa
Chim ku vượn h, biết nh m đu.

 
 

Hoặc l:


Chuồn chuồn bay thấp
Mưa ngập ruộng vườn

Nghe lời ni lại cng thương
Thương em, anh muốn lập vườn cưới em.

Cũng từ những nghĩa nu trn,  miệt vườn đồng bằng sng Cửu Long  được biết đến như một vng sng nước hữu tnh, cy lnh tri ngọt quanh năm, người dn hiền ha mến khch .

Ni đến miệt vườn  th  người Việt  nghĩ  ngay đến  miền  đầy ắp hoa tri v sản vật nguồn nguyn liệu dồi do để chế biến những mn ăn độc đo in đậm chất phương Nam:   C lc nướng trui, lươn, rắn nướng lo, c tai tượng chin x ăn cng với cc loại rau, hoa cỏ lạ như l lụa, l cch, l săng mu, ko no, bng đin điển, so đũa... đủ vị thơm, chua, cht, ngọt, bi;  mắm thi Chu Đốc ,bnh phồng Sa Đc, bnh pa Sc Trăng,.. nem Lai Vung,. l những hương liệu sẽ mang lại hương vị đậm đ cho bữa tiệc ẩm thực, rồi  kẹo dừa Bến Tre, v sữa L Rn, măng cụt Ci Mơn, bưởi Năm Roi Bnh Minh, cam snh Tam Bnh, xoi ct Ha Lộc.

 Rau đắng nấu với c tr

Ai đến lục tỉnh th m khng về.

   

M ơi, đừng đnh con hoi

Để con kho c bằm xoi m ăn .

Xin giới thiệu một số địa danh tiu biểu ở vng  Miệt vườn  

 
   

Cần Thơ

Cần Thơ  l  tiu biểu  niềm hnh diện của người dn miệt vườn đồng bằng:

Cần Thơ gạo trắng nước trong
 Ai đi đến đ lng khng muốn về...


 Cu ca dao lưu truyền từ bao đời đ lm lay động lng người mỗi khi c dịp dừng chn gh thăm vng đất Ty Đ. Đến Cần Thơ, ngoi tận hưởng đặc sản nổi tiếng mang đậm hương vị qu nh, ăn cơm sốt dẻo nấu bằng gạo Ti Nguyn thơm phức với mắm c lc, km bt canh cua đồng nấu với bng so đũa, bạn đừng qun đi du thuyền nghe ht dn ca.Chnh v thế m Cần Thơ thu ht đng đảo b bạn bốn phương.
 

Chợ Ci Răng xứ ho hoa

Phố lầu hai dải xinh đ qu xinh

C trường ht cất rộng thnh

Để khi hứng cảnh thch tnh ht ca


 
Ci Răng, Ba Lng, Vm Xng, X No
 
C thương em, anh mua cho một chiếc đ
 Để em ln xuống thăm d anh!

 Bến Tre  

Khi đặt chn tới Bến Tre, ta sẽ được khm ph vng hạ lưu v cửa sng Cửu Long.   Bến Tre c cc vng ven sng Tiền, sng Hm Lung, với những vườn tri cy nhiệt đới,... giải tr v thưởng thức cc mn ăn mang hương vị biển. Bến Tre bao gồm c lao Bảo, c lao Minh v c lao An Ha, xen lẫn với đồng ruộng v vườn dừa xanh tươi.. Cuộc sống của người dn Bến Tre lun gắn b với cy dừa. Cc c lao ở Bến Tre bạt ngn rừng dừa xen lẫn những vườn tri cy đủ loại.  Bến Tre cn l qu hương của nhiều loại hoa quả. Ở đy c đến hng chục loại tri cy nổi tiếng như sầu ring, xoi ct, măng cụt, bưởi da xanh, chm chm được trồng khắp nơi, thứ no cũng thơm ngon, hấp dẫn

Vng Ci Mơn, huyện Chu Thnh được mệnh danh l đất tổ của nghề lm cy giống v lai ghp cy, trong đ, nổi tiếng nhất l sầu ring Ci Mơn.

 
 Sầu ring, măng cụt Ci Mơn,
 
Nghu s Cồn Lợi, thuốc ngon Mỏ Cy,
 Xoi chua, cam ngọt Ba Lai,
 Bắp th chợ Giữa, giồng khoai Mỹ Ha,
 Qut đường, v sữa, ngổn ngang,
 Dừa xanh Số Si, tơ vng Ba Tri


  Khi đến thăm xứ dừa Bến Tre, lc ra về khng qun mua một vi sản phẩm đặc sản của địa phương để lm qu cho người thn m cn được nghe những cu ht ngọt ngo, tnh tứ:

 
 Kẹo Mỏ Cy vừa thanh, vừa bo
 Gi Mỏ Cy vừa kho, vừa ngoan

Đồng Thp

Đồng Thp l vương quốc của cc loi trăn, rắn, ra, gi đi, sếu đầu đỏ, nhơn sen, le le, chằng nghịt, ốc cao, quốc... cng nhiều loại chim mung khc...

Ai đến qu ti mnh mng Đồng Thp
 Thẳng cnh c bay bt ngt ruộng đồng

 
 

 

 Vĩnh Long
 Người dn ở c lao An Bnh của Vĩnh Long, bao đời nay vẫn lun tự ho với những sản vật của qu hương: bưởi, nhn long, sầu ring, chm chm.... Ai đ một lần đến nơi đy lng khng khỏi vấn vương bởi hương bưởi thanh tao hay hương vị ngọt ngo của tri nhn long đất Vĩnh. Hương thơm, vị ngọt ấy như muốn giữ chn du khch nn lại mảnh đất c lao b nhỏ m thn thương ny thm cht nữa

 

An Bnh đất mẹ c lao
 Thơm hương hoa bưởi, ngọt ngo nhn long

Ni tm lại:

Những hnh tượng thin nhin của vng  miệt vườn:   chim v hoa,   sầu ring, v sữa, nhn, măng cụt, mận, mng cầu, mt, cam, qut, xoi, bưởi, dừa, chm chm... chnh l những hnh tượng đ nảy sinh những sng tc ca dao của Đồng bằng sng Cửu Long.

Thấy dừa th nhớ Bến Tre

                                              Thấy bng sen nhớ đồng qu Thp Mười

 

Những sng tc đ đ gp phần pht triển thể loại văn học dn gian ni ri ng lm phong ph v đa dạng bản sắc văn ha dn tộc ni chung.


   Bin khảo:   Px K

 

 

Web Hit Counters