Vị vua cuối cùng của nhà Nguyễn                                                       sống lưu vong, chết trong                                                               nghèo khó và cô đơn.

 

Chân dung Hoàng Đế Bảo Đại. (H́nh: Tài liệu của gia đ́nh ông Bảo Ân)

                    

 
   

1-  Gia đ́nh Quốc Trưởng Bảo Đại

bị tịch thu tài sản

Nhiều người biết chuyện Quốc Trưởng Bảo Đại bị ông Ngô Đ́nh Diệm truất phế trong cuộc “trưng cầu dân ư” vào ngày 23 Tháng Mười năm 1955, nhưng ít ai biết đến việc tài sản của toàn gia đ́nh những người liên hệ với Quốc Trưởng Bảo Đại (kể cả vợ không hôn thú) và của các ông Vĩnh Cẩn, Nguyễn Đệ đều bị tịch thu. Thân mẫu của Quốc Trưởng Bảo Đại, Đức Từ Cung phải dọn ra khỏi Cung An Định.  Xin coi  tờ Công Báo Việt Nam Cộng Ḥa ngày Thứ Bảy 22 Tháng Ba 1958, ấn hành bởi ṭa tổng thư kư Phủ Tổng Thống, “bảng phụ đính vào quyết định số 400.BTC/DC ngày 14 Tháng Ba 1958 của ông bộ trưởng tài chánh chỉ định những tài sản của Bảo Đại và bộ-hạ đặt dưới đạo luật số 17/57 và 16-2-1957 và sắc lệnh số 122-TC ngày 27-02-1958

 

Tờ Công Báo Việt Nam Cộng Ḥa  chỉ định tài sản tịch thu” của:

 1/  - Vĩnh Thụy tức Bảo Đại.


  2/ - Marie Jean Nguyễn Hữu Hào, tức Nguyễn Thị Lan, tức Nam Phương Hoàng Hậu, vợ chính thức của Bảo Đại.( Hoàng Hậu Nam Phương  sinh năm 1914  qua đời năm 1963, ở Chabrignac, kết hôn với vua Bảo Đại năm 1934)


 3/  - Bùi Thị Mông Điệp hay Bùi Mộng Điệp, vợ không chính thức của Bảo Đại. Bà Thứ Phi Mộng Điệp có  3  con  với Bảo Đại  : Hoàng nữ Nguyễn Phúc Phương Thảo, sinh 1946, Nguyễn Phúc Bảo Hoàng (1954-1955) và  Nguyễn Phúc Bảo Sơn (1957-1987, chết năm 2011

Năm 1948, cựu hoàng trở lại cộng tác với Pháp, làm Quốc trưởng Chính phủ Quốc gia. Bà Mộng Điệp được đón lên Đà Lạt. Bảo Đại mua của ông Basier ngôi biệt thự ở đường Graffeuille tặng bà, nay là nhà tập thể 14 Hùng Vương

 

      

 4/  -- Lê Thị Phi Ánh hay Lê Phi Ánh, vợ không chính thức của Bảo Đại   có 2 con với Bảo Đại:   
Phương Minh (chị) & Bảo Ân (em) . 
Bà Phi Ánh con nhà lành, giàu có, thuộc ḍng họ danh giá, bà là em vợ củaPhan Văn Giáo sau làm Thủ hiến Trung Phần. Cũng là một tuyệt sắc giai nhân   nên được Bảo Đại yêu thương, tặng một biệt thự sang trọng.   Sau khi chiến tranh VN kết thúc, bà Phi Ánh ở lại VN và chết trong cô đơn tại  năm1986

 

- Hoàng Thị Lang (hay Lan) tức Wong Y Lang, tức Jenny, vợ không chính thức của Bảo Đại.

- Vĩnh Cẩn (anh em chú bác và là người thân cận với cựu hoàng
, thường được gọi là Hoàng Tùng Đệ) và vợ chính thức là Nguyễn Hữu Thị Bích Tiên.

- Nguyễn Đệ (đổng lư văn pḥng quốc trưởng ở Paris) và vợ là Bùi Thị Măo.

T
ài sản bị chỉ định tịch thu gồm có bất động sản như nhà cửa, lâu đài, biệt điện, đồn điền, các sở đất, các kho chứa hàng, tất cả khí mănh, dụng cụ trang bị cho các cơ sở trên, số tồn khoản tại các nhà băng, các cổ phần trong các công ty, các số nợ cho người khác vay, các loại xe hơi...

Sau khi Quốc Trưởng Bảo Đại bị truất phế

1/-     An Định Cung  bị tịch thu

An Định Cung, bên bờ sông An Cựu, số 97 Phan Đ́nh Phùng, Huế được Vua Khải Định xây dựng xong năm 1919.

 An Định Cung, diện tích 16,584 m2, tọa lạc tại bờ sông An Cựu Huế, tư sản của Vua Khải Định, không phải của triều đ́nh nhà Nguyễn, đă bị chỉ định là tài sản tịch thu của “Vĩnh Thụy tức Bảo Đại”.

   Đức Từ Cung tức là Đoan Huy Hoàng Thái Hậu

Đức Từ Cung phải dọn qua tạm trú tại nhà thờ Kiên Thái Vương, trong khuôn viên Cung An Định Cung, và sau đó ra ở tại ngôi nhà ở địa chỉ 79D Phan Đ́nh Phùng, gần chợ An Cựu cho đến khi bà qua đời. . Theo lời kể của thứ phi Mộng Điệp với ông Bảo Ân, cuối năm 1955, sau khi bị truất phế,  cựu Hoàng Bảo Đại rất lo cho Đức Từ Cung .    Năm 1980,  Đức Từ Cung chết.

2/-  Cung Nam Phương hoàng hậu tịch thu

Cung Nam Phương hoàng hậu  là  một dinh thự do ông Nguyễn Hữu Hào điền chủ xứ G̣ Công xây vào năm 1932, khi ông đến Cầu Đất (xă Xuân Trường, TP.Đà Lạt) tậu đất lập đồn điền cà phê. ban đầu mang tên Nguyễn Hữu Hào, sau đó ông tặng cho con gái là Nam Phương ,nên được gọi là cung Nam Phương hoàng hậu.

 Cung Nam Phương hoàng hậu là điểm đến lư thú cho du khách trong và ngoài nước tọa lạc trên một ngọn đồi, cách trung tâm TP.Đà Lạt khoảng 3 km,

 hiện dinh thự này do Bảo tàng Lâm Đồng quản lư.

Cung Nam Phương hoàng hậu - Ảnh: Lâm Viên

2-Quốc Trưởng Bảo Đại nghèo khổ và cô đơn

Năm 1967, Công Chúa Phương Minh   con bà Phi Ánh, vợ không chính thức của Bảo Đại ,  thấy hoàn cảnh của vua cha cô đơn và tội nghiệp, nên cô sang Pháp t́nh nguyện ở lại để săn sóc cha.

Hai cháu nội Phương Minh và Bảo Ân về Huế thọ tang, đang túc trực bên quan tài của Đức Từ Cung (1980).

Lúc này cựu hoàng, vừa suy nghĩ vừa hút thuốc. Ô ng dùng thuốc ngủ rất nặng Khi thuốc ngấm, ông ngủ hồi nào không biết, điếu thuốc trên tay rơi xuống áo cháy phỏng cả ngực,  Ở Paris, Phương Minh cũng chỉ gặp Hoàng Tử Bảo Long một lần và chưa hề giáp mặt Bảo Thăng và các công chúa Phương Mai, Phương Liên và Phương Dung. Quốc Trưởng Bảo Đại có nhiều vợ và nhiều ḍng con, khi Nam Phương Hoàng Hậu qua đời, ông cũng không hay biết, điều đó đă tạo thêm sứt mẻ trong gia đ́nh
.

Đời sống ở Paris khó khăn, vất vả, Công Chúa Phương Minh, phải đi làm tiếp viên trong một nhà hàng Trung Hoa để có phương tiện để sống gần cha và chính cô, cũng phải nhận sự trợ giúp từ mẹ ở Sài G̣n. Trong thời gian này, hầu hết sự chi dùng của ngài là do tiền của Đức Bà Từ Cung gởi qua. Mặc dầu các con cũng thường hay lui tới thăm ngài, nhưng ngài không bao giờ đề cập đến vấn đề tiền bạc, và cũng không ai nghĩ đến chuyện giúp đỡ ngài. Theo lời cô Công Chúa Phương Minh kể lại, khi có tiền th́ hai cha con rủ nhau đi nhà hàng, khi hết tiền th́ nhiều ngày chỉ có một bữa ăn.   Nhiều khi cạn tiền, túng thế, cựu hoàng phải bảo Phương Minh chạy đi “vay mượn” những người quen biết.Cho măi đến năm 1971, Phương Minh hay tin mẹ đau nặng, cô trở về Sài G̣n và bị kẹt lại sau khi cộng sản chiếm miền Nam.Cũng năm này, Bảo Đại kết hôn với Monique Baudot, một phụ nữ Pháp kém hơn 30 tuổi (Monique Baudot sinh năm 1946.) Bảo Đại vào đạo Thiên Chúa, có tên thánh là Jean-Robert.
 

Từ trái sang phải: Bà Ưng Thi, cựu Hoàng Bảo Đại, bà Monique Baudot, ông Ưng Thi (Paris 1995). (H́nh: Tài liệu của gia đ́nh ông Bảo Ân)

 

Ở Paris, cựu Hoàng Bảo Đại không có nổi một căn nhà, nơi mà cựu hoàng ở với bà Monique trong những ngày cuối đời là do một người Pháp yêu mến để cho cựu hoàng ở không lấy tiền. Có lần, theo lời kể của bà Mộng Điệp, bà Monique đă xúi nhà vua kiện ra ṭa án để lấy các tài sản của bà thứ phi, nhưng nhà vua đă không bằng ḷng. Cuộc hôn nhân cuối cùng với bà Monique đă đưa đến chia rẽ trong gia đ́nh cựu hoàng, từ đó không ai đến thăm viếng ông nữa và gần như vị vua cuối cùng của triều Nguyễn sống trong cảnh nghèo khó và cô đơn. Năm 1982, nhân khai trương Hội Hoàng Tộc ở hải ngoại, Bảo Đại lần đầu tiên sang thăm Mỹ với tư cách cá nhân, cùng đi với cựu hoàng có bà Monique.

. Ông mất ngày 31 Tháng Bảy 1997 tại Quân Y Viện Val-de-Grâce, Paris, hưởng thọ 85 tuổi. Đám tang Bảo Đại được tổ chức một cách lặng lẽ vào lúc 11 giờ ngày 6 Tháng Tám năm 1997 tại nhà thờ Saint-Pierre de Chaillot số 35 đại lộ Marceau, quận 16 Paris và linh cữu được mai táng tại nghĩa địa Passy trên đồi Trocadero, không hề thấy sự hiện diện của thân thích gia đ́nh, trừ bà Monique, người vợ cuối cùng ở bên cạnh, với cờ tam tài của Pháp Quốc và Hội Cựu Quân Nhân Pháp

 

Đám tang Vua Việt với cờ tam tài của nước Pháp. Bà Monique đứng giữa các cựu sĩ quan Pháp (1997). (H́nh: Tài liệu của gia đ́nh ông Bảo Ân)

Nghĩa trang Passy ở Paris là một nghĩa trang nổi tiếng được xây dựng từ đầu thế kỷ XIX, nơi chôn cất nhiều nhân vật lừng danh của thế giới như tài tử phim hài Fernandel (1903-1971,) nhà văn Virgil Gheorghiu (1916-1992,) họa sĩ Edouard Manet (1832-1883,) người sáng lập công ty xe hơi Marcel Renault (1872-1903,) Tổng Thống Pháp Alexandria Millerand (1859-1943)... Cũng theo lời kể của ông Bảo Ân, Vua Bảo Đại không tiền và cũng không có thế lực để được chôn cất tại đây, đây là phần mộ của một thương gia giàu có ở Paris, rất kính trọng cựu hoàng, khi nghe ông qua đời đă hiến phần đất này cho ngài.

 

   3-  T́nh trạng ngôi mộ của Vua Bảo Đại năm 2005 tại nghĩa trang Passy thuộc hạt Trocadero Paris 16e  ra sao.?

 

Gia đ́nh Bảo Ân đến Mỹ năm 1992 đến năm 2005 mới có quyền công dân. Cầm passport trong tay, quốc gia đầu tiên mà ông muốn đến là Pháp, để thăm mộ cha,

Mặc dầu với bản sơ đồ trong tay, cuộc t́m kiếm ngôi mộ cũng không kết quả    Rồi t́nh cờ gặp một người cảnh sát già và hỏi về ngôi mộ của “Sa Majesté Bảo Đại,” th́ ông này chỉ cho biết  ngôi mộ. Đó là một ngôi mộ không có bia, không khắc tên, chỉ trơ trọi hai tấm “đan” xi măng sần sùi, với mấy chậu hoa đă quá cũ kỹ qua thời gian.

Ông Bảo Ân ngậm ngùi trước ngôi mộ đơn sơ của cha.

 

Về việc xây mộ cho Cựu Hoàng Bảo Đại, khi ông từ trần ở Paris, chỉ có người vợ cuối cùng của ông là bà Monique Baudot, người Pháp ở bên cạnh, và trên pháp lư, chỉ có bà Monique, người vợ có hôn thú c̣n sống mới có quyền xây mộ cho ngài. Theo sự hiểu biết của ông Bảo Ân, th́  bà Thứ Phi Mộng Điệp và các con tuy có tiền nhưng lại không muốn giao cho bà Monique xây mộ. Lúc sinh thời, Thái Tử Bảo Long không làm được, gia đ́nh bên các công chúa không làm được, phía Nguyễn Phước Tộc cũng không làm được v́ không có sự đồng ư của bà Monique, thậm chí hội này có quyên góp và giao lại cho bà Monique một số tiền để xây mộ nhưng không có kết quả... Nhiều người giàu có muốn xây mộ cho Vua Bảo Đại để lấy tiếng cũng bị bà Monique cản trở.

 
 

 

 4- Lăng mộ cựu Hoàng Bảo Đại được  xây dưng và khánh thành năm 2006

 Gây quỹ &  Xây mộ


Một chủ công ty mộ bia ở Paris là ông Cridel thấy hoàn cảnh của Cựu Hoàng Bảo Đại đáng thương nên đă gặp bà Monique, và điều đ́nh với bà, nếu bà bằng ḷng th́ ông sẽ thực hiện bản vẽ và ông sẽ giúp 50% phí tổn xây cất. Ông Nguyễn Duy Hiệp góp lời thuyết phục, cuối cùng bà Monique đồng ư và giao cho ông Hiệp gây quỹ trong bà con cộng đồng Việt Nam.

Tốn phí cho công tŕnh xây mộ ước tính ban đầu là khoảng 25,000 Euros. Công ty Cridel chịu 50%, ông Nguyễn Duy Hiệp quyên được 3,000 và cá nhân ông đóng thêm 1,000, chùa Tịnh Độ đóng góp 1,000, các vị đạo hữu Cao Đài cho được 400. Số tiền c̣n lại do các vị trong cộng đồng Việt Nam đóng góp. Xúc động nhất là có 1 cháu gái gởi tới 5 Euros kèm theo bức thư đại ư là cháu c̣n đi học không có nhiều tiền nhưng thấy thương ông vua của ḿnh quá nên xin được đóng góp để xây mộ cho ngài. Như vậy c̣n thiếu khoảng 9,000 Euros .   Sau sự tường tŕnh của ông Nguyễn Duy Hiệp, ông Bảo Ân hứa sẽ cung cấp số tiền c̣n lại.    Năm 2005, ông Bảo Ân qua Pháp, đến gặp ông Cridel để xem bản vẽ, để xem có cần sửa chữa ǵ không? Ghi khắc tên tuổi của cựu hoàng trên bia đá như thế nào? Để khắc chữ bằng vàng trên bia mộ, phải tốn thêm 2,200 Euros. Sau khi bà Monique chấp thuận, ông Cridel xúc tiến xây mộ ngay lập tức, và khi hoàn tất, ông báo cho ông Bảo Ân trở qua Pháp để tổ chức lễ tưởng niệm và cầu siêu cho cựu hoàng.  

Việc ông Bảo Ân xây được mộ cho cựu hoàng h́nh như  là một vinh dự cho ông v́ gần 10 năm không ai có thể thuyết phục được bà Monique để cho họ xây mộ của Vua Bảo Đại, trong khi chính bà lại không có tiền hay không muốn xây mộ.

Ngoài các ḍng chữ do ông Bảo Ân soạn khắc trên bia mộ, bà Monique đă quyết định là khắc thêm h́nh ảnh kim khánh bốn chữ “Bảo Đại Sắc Tứ”(*) khắc trên tấm bia,


Bốn chữ “Bảo Đại Sắc Tứ” được khắc trên đầu bia mộ

  

      Ngày khánh thành

Ngày khánh thành Lăng Mộ cựu hoàng có đủ các chức sắc thành phố, các hội đoàn người Việt ở Paris

Ông Bảo Ân và con trai, Quư Khang, cháu đích tôn của Cựu Hoàng Bảo Đại bên ngôi mộ mới vừa hoàn thành.