Trang Chủ:  

 

 Chnh sch chnh quyền

   từ thời Cha Nguyễn, qua Triều Nguyễn

      tới thời Php thuộc đối với đất Nam Bộ

 

I-   Chnh sch cc Cha Nguyễn

1/ -  Rất thon v cởi mở.

 -    cư dn muốn khai thc đất đai, ruộng g bao nhiu ty ; khi dn khai ph xong th phải bo co với chnh quyền.

-    lập thuế "biệt nạp" ku gọi cư dn ty số ti sản t hay nhiều m tự nguyện nộp thuế; thc th dng hộc v giạ đong cũng đủ.

Từ cc cửa biển như Cần Giờ, Xoi Rạp . . . rừng hoang vu đầy cỏ rậm,. . Nh Nguyễn cho dn được tự nhin chiếm đất,  cho họ thu nhận những người Mọi lm đầy tớ, đứa ở, sai khiến, hầu hạ.

 

  2/-  Đng đắn, hợp quy luật

tạo điều kiện cho cư dn, quan binh, người hợp về khai khẩn,

 
 

 

  3/-  Xc lập "chủ thể" người Việt  rồi  tiến tới xc lập chủ quyền

  

Hình ảnh có liên quan

       Năm 1620, Cha Si Nguyễn Phước Nguyn gả cng cha Ngọc Vạn cho vua Chn Lạp Chey Chetta II ở Oudong.  Từ đ, cha Nguyễn sẵn sng gip đỡ/viện trợ, hoặc can thiệp vo nội tnh Chn Lạp. Cứ mỗi lần cha Nguyễn lm một cng ơn g đ đối với Chn Lạp l mỗi lần được đền đp bằng một số đất đai để hợp thức ha những nơi lưu dn người Việt đ từng vo khai ph.

Năm 1623, Cha  Nguyễn xin Chn Lạp (thng qua Ngọc Vạn) cho lập hai đồn thu thuế ở Prei Nokor (Gia Định) v Kas Krobey (Bến Ngh). Đy l vng qua lại v nghỉ ngơi của cư dn Việt . Từ khi c cc đồn thu thuế của cha Nguyễn, vng ny đ trở nn vng thị tứ trn bến dưới thuyền rất l sầm uất.

Từ chnh sch ny của cha Nguyễn, lưu dn Việt di cư vo ngy cng nhiều v họ dần trở thnh chủ thể của vng phương Nam rộng lớn ny.

 Cha Nguyễn chiếm được  vng   M Xoi ( năm 1658) lấy đất để dn Việt khai khẩn v mở rộng đất đai,

 

   Xc lập "chủ thể" người Việt

 

 Năm 1623, cư dn Việt  c mặt  kh đng (5 - 6 vạn người )

Đến năm1679 cư dn Việt  đ   hơn 10 vạn người, trong khi người Hoa chỉ c 3.000 người m thi. 

Như vậy, đa số lấn t thiểu số => đa số l chủ thể. Người Việt sống thnh những cộng đồng đng v lớn, c tổ chức v luật tục chặt chẽ, nn kh cho người Hoa xm nhập vo. Ai đến trước th hiển nhin l "chủ thể", ai đến sau th bị gọi l "Khch" v chịu những điều kiện rất khắc nghiệt.

 

  Xc lập "chủ quyền "

Năm 1708,   Cha Nguyễn Phc Chu  được  Mạc Cửu dng đất H Tin

Năm 1731-1732, cha Nguyễn cử Trương Phước Vĩnh đem qun đnh bại S Tốt, đưa vua Chn Lạp trở lại ngi. Vua Chn Lạp dng Mso (Mỹ Tho) v Longhor (Long Hồ)

Năm 1755 - 1757 cha Nguyễn cử binh dẹp loạn, đưa vua Chn lạp trở lại ngi. Để đền ơn, vua Chn lạp dng đất Tầm Bồn v Li Lạp (nay l Tn An v G Cng)

Năm 1756, vua Chn lạp dng đất Ba Thắc , Tr Vinh , Tầm Phong Long (vng giữa sng Tiền - sng Hậu, nay l Sa Đc v Chu Đốc) v 5 phủ l Hương c, Cần Bột, Trực Sm, Si Mạt, Linh Quỳnh cho Cha Nguyễn.

 

 Đến lc ny, cng cuộc xc lập chủ quyền của cha Nguyễn ở Nam Bộ hon tất về căn bản. 

Chủ quyền

M Xoi (Mỗi Xuy) gồm                                                               Năm 1658,

        Long điền , Đất đỏBrịa

H Tin                                                                                          Năm 1708,

Mso (Mỹ Tho) & Longhor (Long Hồ)                                        Năm 1731

Tầm Bồn & Li Lạp  Tn An v G Cng)                                Năm 1755

Ba Thắc v Tr Vinh                                                                    Năm 1756,

Tầm Phong Long (Đc v Chu Đốc)

5 phủ l Hương c, Cần Bột, Trực Sm, Si Mạt, Linh

 

 Cuối thế kỷ XVIII ,  Cha  Nguyễn nh tăng cường củng cố chủ quyền người Việt, v thc đẩy nền kinh tế pht triển.   Cha cho php người c vật lực được huy động tội  phạm, binh lnh lập cc đồn điền.    -Mục đch lp đồn điền l khai hoang, đồng  thời bảo vệ an ninh,.

 
 

 

  4/-  đối với  cư dn Hoa

 

Năm 1679 nhm người Hoa  3.000 người   gốc ở Quảng Ty Quảng Đng v phong tro "phản Thanh phục Minh  được Cha Nguyễn Phc Tần phn phối

 

         -nhm Dương Ngạn Địch : xuống vng Mỹ Tho

 

         -nhm Trần Thượng Xuyn: định cư vng Lộc D (Đồng Nai) ở Bn Ln. Họ xy dựng thương cảng C Lao phố sầm uất một thời

Cha Nguyễn quản l nhm người Hoa ny,  khng cho họ  hng cứ, nổi loạn.  Quản l th nhẹ nhng nhưng cũng rất kin quyết. Để ngăn chặn người Hoa c thể nổi loạn chống lại chnh quyền (người Hoa c bang hội mạnh), cha Nguyễn lập hai lng l Thanh H v Minh Hương; chặn đứng cuộc nổi loạn của Hong Tiến (1680)....   Tuy nhin vo năm 1772 - 1778, C Lao phố bị Nguyễn Nhạc ph trụi , nn nhm nhỏ Minh Hương rt về Chợ Lớn lập lng v dần dần sống ha nhập với người Việt.   

                                        

      -  nhm Mạc Cửu

      người Quảng Đng "phản Thanh phục Minh  chạy vo Chn Lạp, vng đất Mang Khảm gồm 7 phủ lớn (1680 - 1690), mở sng bạc v đnh thuế, Về sau, ng rt về H Tin

 
 

 

 

  II-   Chnh sch cc Vua Nguyễn

   Tiếp tục khai ph Nam Bộ trn cơ sở cc Cha Nguyễn :

   - Cho dn tự do khai ph  v trợ cấp cho họ khai ph

                                      (25 sắc lệnh tạo điều kiện cho dn mở đất).

   -Củng cố qun điền

        Năm 1804Gia Long ra lệnh chỉ tịch thu những ruộng đất của quan lại triều Ty Sơn v ruộng trang trại ring của Ty Sơn lm quan điền

 

-Lập "doanh điền  ( Minh Mạng năm 1831 - 1832)

       mục đch : -  khai hoang mở đất.

                             - sở hữu về ruộng đất,

                             -  pht triển về sản xuất lương thực v thu t thuế.-

                              - an ninh quốc phng; nhất l bin giới pha Ty.

 

    -Quan mộ dn khai ph th được thưởng, quan hối lộ th bị phạt nặng

 
 

 

Chnh sch di dn để lập ấp mới,  thực hiện từ năm 1828 dưới thời vua Minh Mạng. Cch thức được quy định cụ thể như sau: triều đnh sẽ bỏ vốn ban đầu v cử ra một quan chức sẽ dứng ra chiu mộ v chỉ đạo dn chng đưa đi khai hoang theo hai trường hợp

1.   Số dn mộ được l 50 người đủ một l, người đứng ra mộ sẽ được ban chức l trưởng.

2.     Số dn mộ được l 30 người đủ một ấp, người đứng ra tuyển một sẽ được ban chức ấp trưởng.

Thời gian su thng ban đầu, triều đnh sẽ cấp cho dn chng đi khai hoang đầy đủ lương thực v phương tiện sản xuất. Từ thng thứ bảy th phải tự lo. Triều đnh sẽ miễn thuế cho cc ấp v l mới ny 3 năm.

             Lập Đồn điền        

Chnh sch ny chủ yếu dựa vo việc mộ dn ngho (cả người Việt v người Hoa), đi cng với tội phạm v cc binh sĩ để thực hiện việc khai khẩn đất hoang. Trong thời gian khẩn hoang số dn ny sẽ được quản l theo cung cch đồn điền khng giống như thn ấp bnh thường; sau một khoảng thời gian từ su đến mười năm để cuộc sống ổn định th sẽ chuyển sang hnh thức lng x, ruộng đất do x quản l v nộp thuế. Đồn điền xuất hiện nhiều nhất ở vng Gia Định. Đợt lập đồn điền lớn nhất do Kinh lược sứ Nam K l Nguyễn Tri Phương tổ chức vo năm 1853-1854, lập được 21 cơ, 124 ấp phn phối ở cả su tỉnh.

Triều đnh nh Nguyễn rất nỗ lực tổ chức khai hoang, lập đồn điền để pht triển nghề nng. Ở Nam Bộ, kế tiếp phong tro khẩn hoang thời nội chiến, người dn đ tự do đến khẩn hoang với tư cch c nhn hoặc tập thể dưới sự gip đỡ của triều đnh. Sử sch ghi lại tn tuổi người đ c cng trong việc đo knh, vỡ đất trong thời kỳ đầu l Thoại Ngọc Hầu.

.-   Pht triển địa chủ tạo chỗ dựa cho vua

  -   Quản l hnh chnh: theo m hnh Thuận Ha.

  -   Lập cc đạo (tương đương cấp quận )

         Cc đạo lớn lc đ l Chu Đốc, Tn Chu, Trường Đồn.

 

  -    Đo knh

  

Kết quả hình ảnh cho Hình ảnh các vua triều Nguy?n 

       Để khai hoang, vua Gia Long  cho đo knh .

Theo  lệnh vua Gia Long, ng  Thoại ngọc Hầu  đo kinh Vĩnh Tế nối Chu Đốc với H Tin thng ra vịnh  Thi Lan.  Knh di hơn 87 km, từ năm  1819-1824 .  Kế   tiếp ng  đo knhThoại H  nối Long Xuyn với Rạch Gi chạy ngang   qua ni Sập di 40km.  Knh khởi cng vo đầu năm 1818 nối rạch Long Xuyn ở Tam Kh với hệ thống thủy đạo ở Rạch Gi ..   Nhờ đo theo lạch nước cũ nn cng việc  kh thuận lợi, một thng đ hon thnh knhThoại H  với bề rộng 51,2 m, chiều di 31, 744 km.

 

      -    Ưu i người vng Nam  Bộ  hơn  người  vng Bắc v Trung

 

                    Vng đất Nam Bộ l đất dấy nghiệp của triều Nguyễn, nn cc vua triều Nguyễn đối xử với người dn ở nơi đy (trong đ c dn tộc Khmer) c phần ưu i hơn cc vng đất khc trn lnh thổ Việt Nam.

 

     -       Quan tm đến người Khmer

Cc vua đầu triều Nguyễn (Gia Long, Minh Mệnh, Thiệu Trị v Tự Đức) lun c thức tn trọng cuộc sống ring biệt của người Khmer, ngăn cấm người Kinh, người Hoa xm phạm đến phum, sc của họ.

Thng 10 năm 1805, vua Gia Long ra lệnh cấm người Kinh khng được xm chiếm địa giới của người Khmer (Nguyn văn chp l người Chn Lạp), để chấm dứt mối tranh chấp,           nh Khăn Rằn, một biệt sắc Khmer ở Nam Bộ 

   kiện tụng với nhau

 
 

       

 III-   Chnh sch Thuộc Địa Php

 

Nam B  trở  thnh thuộc địa  Php  từ năm 1867 theo lời tuyn bố  của ng De Lagrandire, đại diện chnh phủ Php.   Hiệp ước Si Gn năm 1874 khẳng định lại tuyn bố năm 1867.

Chnh sch thuộc địa  Php  nhằm mục đch khai thc tối đa kinh tế đ  xuất khẩu la gạo. v nng sản

 

 1-  Về đất ruộng

 

  a/  đợt đầu (1897 - 1914):

-   bn đấu gi đất khng giới hạn cho người khai ph (nhằm  người Php)   

          với điều kiện phải khai khẩn, nộp thuế.

-          giao đất cho dn  Việt khai thc nhằm tạo năng suất để xuất khẩu la gạo.   

 

   b/  đợt nh  ( sau thế chiến thứ nhất ): hnh thnh  chế độ chủ điền

         Chnh phủ  thuộc địa ra luật lệ: người no xin php chnh quyền khai khẩn th mới được lm chủ đất.  Dưa vo luật lệ ny, một số người tham lam cắm những khoảng  đất

  ngn cng hay  lớn hơn nữa.   Từ đChế độ đại tư bản  bắt đầu.

 
 

 

Chủ điền lớn lm chủ  hng ngn mẫu  trở thnh  vị cha trong vng.   Trong Đồng thp Mười c  vi chủ điền chiếm từ 1 tới 2 000 mẫu  ty ( tức  3000-6000 mẫu ở Bắc Việt). Mỗi năm họ thu hng vạn giạ la.  La cất cao như ni, tiền nhiều như ốc, giấy $100  quấn ht thuốc.  Chnh tham biện thm rượu chủ điền, 

Chủ điền c cả một ấp ring, chợ ring, hng chục ngi nh nền đc, hng chục  lẫm la, hng chục dẫy phố cho mướn, c my điện, my lạnh, xe hơi tu thuỷ.

 Ni về   giaicấp  Chủ điền   (Địa chủ)  th  c:

63.000 địa chủ lớn sở hữu trn 10 ha,

địa chủ vừa v nhỏ sở hữu 5 ha

183.000 tiểu chủ,

 Chnh sch chế độ chủ điền  l một thất bại cho chnh phủ thuộc điạ v  lẽ :

- Cc địa chủ bản thn c sở hữu lớn về ruộng đất th lại khng biết khai hoang, khng biết g về nghề nng.    Họ  khng trực tiếp canh tc ruộng đất m giao cho nng dn canh tc. 

Quảng canh l phương thức canh tc chnh chủ điền dng t điền, (khng kỹ thuật, phn bn)    m thực lực đầu tư của t điền thỉ khng c, kỹ thuật canh tc .

 Địa chủ giao ruộng đất cho t điền, cho vay cắt cổ , cho t điền  vay  một giạ th phải giả thm 1 giạ nữa sau ma gặt

.

   c  đợt sau cng

 -    đầu tư kỹ thuật : như đầu tư phn bn, cy trồng, cho kỹ sư giới thiệu giống mới, chọn giống, vật nui, cơ kh.

 
   

    2-   Về đồn điền  cao su

 

 Vo năm 1897  người Php hnh thnh hệ thống đồn điền với 37 đồn điền ở miền Đng (lớn nhất l 1.000 ha.    Miền Đng l nơi c đất bazan, đất xm l đất cao v khng mu mỡ, m trong bazan co acid sắt - đ ong ha (laterit) hợp với cy cao su. Loại cy cao su (gốc từ Brazil)   được nhập khẩu vo Nam B.          

 

   3-   Về chiu mộ : 

 

     Chnh phủ  thuộc địa chỉ  chiu mộ    người Việt  chứ  khng chiu mộ  người Hoa v sợ khi dng họ, họ sẽ lấn quyền, lấn t quyền lợi của người Php,  v sợ họ lập bang hội, c v nghệ v hay dnh dng đến chnh trị.   Hơn nữa   người Hoa  thường trốn thuế,  bn hng giả v ăn ở mất vệ sinh, giấu nghề.  Họ  cũng  khng thch nng nghiệp,   chỉ ch trọng đến bun bn, lừa đảo.

Chnh phủ  thuộc địa  đặc biệt muốn chiệu mộ người Việt từ Bắc  Kỳ vo khai khẩn đất hoang ở  vng đồng bằng sng Cửu Long, nhưng rất tiếc,  họ khng đạt được muốn. Một phần  người Bắc khng muốn xa  dng tộc của mnh,  đng khc  họ khng  c phương tiện  di chuyển.

 

   4-  Về giao thng thủy  bộ :

 

      Chnh phủ  thuộc địa tiến hnh cơ kh  xy đựng đường sắt, đường bộ, đo knh

 

                - đường bộ.

  Mở 3.000 km đường bộ trn cc tuyến đường quan trọng từ Sgon   xuống miền đồng bằng sng Cữu Long v từ  Si gn  đi cc tỉnh miền  Đồng Nai để vận chuyển hng ha, v cho sự đi lại của dn chng.  Đường bộ  thuận lợi cho cc loại xe xuất hiện mau chng.  Xe hơi nhập cảng, xe thổ mộ, xe đạp, xe ko đi lại tấp nập.

 

                - đường sắt:

 

 Si Gn Mỹ Tho đầu tin vo năm 1881  di    71 km.

          từ đường Hm Nghi qua cng trường Quch Thị Trang vng qua  đường Cống Quỳnh, đi xuống gặp đường Hng Vương, đường Hồng Bng qua khu Thuận Kiều Plaza xuống Ph Lm, An Lạc, Bnh Điền, Bnh Chnh, qua G Đen, Bến Lức, Tn An đến Tn Hương, Tn Hiệp, Lương Ph, Trung Lương v Mỹ Tho

 

-  -Si Gn Hớn Quản Lộc Ninh

         di hơn 100km được xy dựng để phục vụ cho đồn điền cao su ở miền Đng.  

 

-   Si Gn Khnh Ha

           di 408 km,    khởi cng từ năm 1900 ,  hon thnh từng chặng: Si Gn Xun Lộc ; Xun Lộc Gia RaiGia Rai Mương Mn v Mương Mn Nha Trang được đưa vo khai thc từ 16/7/1913.

     Si Gn Bin Ha

    -Đường sắt nội   Si Gn, nối cảng Khnh Hội, Nh Rồng,Ga Si Gn v ga Ha Hưng.  

 
 

 -đường thuỷ  : đo  knh

  Mục đch  thứ nhất  của  đo  knh  để điều tiết, thau chua rửa mặn để thot phn  trồng la.   Chnh phủ  Php sử dụng phương tiện đo knh hiện đại (xng mc, tu cuốc),  sử dụng dn phu người Việt (rẻ hơn) kh nhiều cho việc đo knh. Nhờ c cc knh   được đo,  cc chất phn v độc tố được  tống ra biển,  ruộng đồng  thch hợp cho sự trồng la.  Nhờ vậy, la gạo dư thừa, khng những  người nguời ấm no, m cn  đem xuất khẩu đi những nơi đi km  cứu sống biết bao người.

Cho đến năm 1936, Php đ cho đo 1.360 km knh chnh, 2.500 knh phụ v hng ngn km knh nhỏ với kinh ph ln đến 58 triệu đồng

 

Mục đch thứ hai của đo knh  để   lin hợp cc lọai sng đo, sng thin nhin, v cc rạch  thnh một hệ thống  giao thng thủy bộ nhằm  pht triển cng việc chuyển vận hng ha phục vụ  dn chng  một cch mau chng v hữu hiệu..  Trn bến dưới thuyền, cc tu lớn tầu nhỏ, cc thuyền  đủ loại chuyển vận trn khắp cc con sng  chở người, chở hng  khiến    cho cảnh sinh hoạt sống động linh hoạt

 
 

 

 Xin liệt k một loạt  cc loại  Sng, Knh Nam Bộ

 

   Sng Đồng Nai  Sng La Ng  Sng B  Sng Si Gn

  Sng Lng Tu  Sng Ng Bảy  Sng Đồng Tranh 1

  Sng Vm St  Sng Thị Vải-Ci Mp  Sng Thị Tnh

  Sng Tiền Giang  Sng Cửa Tiểu  Sng Cửa Đại

  Sng Ba Lai  Sng Hm Lung  Sng Cổ Chin

  Sng Bến Tre  Sng Hậu Giang  Sng Chu Đốc

  Sng Giang Thnh  Sng Mn  Sng Cần Thơ

Sng Cổ C (Sc Trăng)   Sng Mỹ Thanh  Sng Ci B

  Sng Ci Lớn  Sng Trẹm  Sng Ci T  Sng ng Đốc

  Sng Tắc Thủ Sng Bạch Ngưu  Sng Gnh Ho

  Sng Đồng Cng  ( MỸ BNH)   Sng Bảy Hp  Sng Cửa Lớn

  Sng Bồ Đề  Sng V Knh Mang Tht 

Sng Bến Lức-Knh Đi-Knh Tẻ  Sng Cần Giuộc  Sng Vm Cỏ 

Sng G Cng  Sng Vm Cỏ Đng  Sng Vm Cỏ Ty

  Sng Vm Nao  Sng ng Chưởng

 
 

 

  Knh Cầu An Hạ   Knh Chợ Gạo Knh Tr C  Knh Bo Bo

  Knh Thủ Thừa  Knh Hồng Ngự  Knh Trm Chim-G Đa  Knh Phước Xuyn 

  Knh Mười Hai   Knh Thp Mười Số 1   Knh 4Bis   Knh Thp Mười số 2 

  Knh Nhị Bnh  Knh Ci Bo   Knh Tổng Đốc Lộc-Ci Bo  Knh Cổ C  

  Knh Tư Mới   Knh 28  Sng Bảo Định

  Knh Chợ Lch  Knh Chẹt Sậy-An Ha 

  Rạch v Knh Mỏ Cy  Rạch Băng Cung-Eo Li

  Knh Tn Chu  Knh Vĩnh An   Knh Thần Nng

  Knh Ch V

  Knh Lấp V-Sa Đc  Knh Đốc Phủ Hiền 

 

  Knh Ba Cng  Knh Tr Vinh-Cổ Chin  Knh Lng Sắc

  Knh Vĩnh Tế  Knh Đầm H Tin Knh Rạch gi - H tin

Knh Ba Hn  Knh V Văn Kiệt  Knh Tm ngn

  Knh Mạc Cần Dưng  Knh Tri Tn  Knh Ba Th 

  Knh Ba Th Mới  Knh Rạch Gi-Long Xuyn  Knh Bốn Tổng

  Knh Đn Ging  Knh Rạch Sỏi-Hậu Giang

  Knh ng Hiển T Nin  Knh Chưn Bầu  Knh Thốt Nốt

  Knh Thị Đội  Knh Giồng Riềng-Bến Nhứt

  Knh X No  Knh Quản Lộ Phụng Hiệp  Knh Long Ph

  Knh Nng Mau  Knh Long Ph-Hậu Giang  Knh Tr Bang

  Knh Li Hiếu  Knh Xẻo Vng  Knh Xẻo Mn.

  Knh Kế Sch  Knh Phụng Hiệp-Sc Trăng  Knh Tam Sc-Bố Thảo

  Knh Quản Lộ Như Gia Knh Ci Trầu chng R Knh C Mau-Bạc Liu

  Knh Bạc Liu Vm Lẻo Rạch Ba Xuyn Dừa Tho  Knh Ph Hữu Bi Xu

  Knh Thiệp Nhứt  Knh Vĩnh Chu Cổ C  Knh Ba Rinh

  Knh Tr Bang  Knh Tắt Cy Trm  Knh Xẻo R

  Knh Rạch Hạt v Knh Ci Bt  Knh Chắc Băng  Knh Quản Lộ Ngan Dừa

  Knh Quản Lộ Cạnh Đền v Quản Lộ Gi Rai  Knh Chợ Hội

  Knh Ci Cng  Knh Gnh Ho Đi Hộ Phng  Knh Tắc Vn

  Knh Lương Thế Trn Knh Sng ng Đốc-Sng Đồng Cng

  Knh Sng Đồng Cng-Rạch Đồng Cng  Knh Gnh Ho-Bảy Hp

  Knh Tắt Năm Căn  Knh Ci Nhp   Rạch Đường Keo

 

Hệ thống  sng ngi,  knh  Nam Bộ  đều c thuỷ triều ln xuống  2 lần   mỗi ngy,  cứ cch nhau 6 giờ mỗi ngy ( 24 tiếng) ln xuống   ma nắng tới Nam Vang, cch biển 2,300 cy số , v  thng 9,10 ln tới Cần Thơ.   Ma nắng  kinh rạch  mỗi ngy 2 con nước.> sự chuyn chở dễ dng.   Thuyền b mỗi ngy đi được 12 giờ, 12 giờ nghỉ ; dn qu miền sng ngi  hoạt động cả ban đm,  những chiếc  tu ging ( tức ko)  30 chiếc ghe lớn, nh thnh 1 dẫy di mấy trăm thước 

Gia đnh no  sống  bn cạnh   sng, knh rạch   đều cũng c ghe, xuồng,  hay  thuyền tam bản.

 
 

 

Tri lại Bắc  chỉ thuỷ triều ln xuống  mỗi ngy  1 lần .  Chẵng hạn ở vng  Đồ Sơn Hải Phng nước biển  ln xuống 1 lần (24 giờ).

Thuỷ triều chỉ ln tới Hải Dương cch bờ biển vi chục cy số, nn H nội khng bao giờ c thuỷ triều, nước sng Hồng lun lun chảy xui, thuyền đi từ miền dưới ln miền trn quanh năm  ngược nước

 

Trong lnh vực  giao thng thuỷ bộ  Nam Bộ:

Từ 1919 - 1929, ton bộ vng Gia Định, G Cng, Cần Thơ, Mỹ Tho, Tn An, Sa Đc, Tr Vinh, Rạch Gi đ khai ph xong. Chnh phủ  Php  khai thc 80 năm bằng triều đnh  triều Nguyễn  200 năm mới khai ph xong Nam Bộ,

 

Về  thương mại :

      Ở Si Gn, Chnh phủ  thuộc địa Php  cho  xy nh my xay gạo đầu tin v  biến cảng Si Gn trở thnh thương cảng  v đường vo cảng thuận lợi,   Si Gn l cảng tốt v đường vo cảng su gần 15 m.    Tu b  từ  cc sng lớn nhỏ ra vo được.    Cảng Si Gn l nơi tập trung la gạo để xuất đi, tạo mối lin kết v giao lưu sng rạch ,  ưu thế gắn với hệ thống cc chợ, c kho cất giữ v thu gom la gạo đi khắp Nam Bộ.

     Đồng thời Chnh phủ thuộc địa  Php cũng dng cảng Ba son  vo việc  chế tạo cc loại  thuyền  cơ kh  vo việc chuyn chở cc loại hng ha vượt qua đại dương  sang cc nước  v đem hng ha từ cc nước về Nam Bộ .

 

      Bi Sưu tầm của PXK