Mười hai con Gip:

T, Sửu, Dần, Mo, Thn, Tỵ, Ngọ, Mi, Thn, Dậu, Tuất, Hợi.

12 con gip ny biểu hiệu bằng những con vật : Chuột  ( T), Tru (Sửu) Cọp(  Dần ), Mo (mo)  rồng  ( Thn), Rắn (Tỵ),  Ngựa (Ngọ), D (Mi), Khỉ ( Thn), G (Dậu), Ch ( Tuất), Heo (Hợi).    Chng ta lần lượt khảo st những con vật ny

 
   

    T (chuột)

Chuột  l một động vật  c v  thuộc bộ  gậm nhấm xuất hiện trn tri đầt từ nhiều triệu năm. Đng đảo v phổ biến nhất:  l chuột nhắt, chuột nh v chuột cống . Chuột nhắt b nhỏ, mm nhọn tai nhỏ, đui thường khng c lng.   Chuột nh v chuột cống lớn hơn chuột nhắt, lng nhạt v cứng, đui di, tai to v mm cũng nhọn y như đồng loại t hon của chng.

L một động vật x hội, chuột thch sống  thnh từng by.  Trong nh ngoi ng cống rnh, nội đồng đu đu cũng c chuột. Chuột ăn đủ thứ. Từ ngũ cốc, tri cy, thịt c cho đến xc chết thối rữa của đồng loạici g chuột cũng xơi tuốt, nhất l vo những năm thin tai hạn hn.  C lẽ v thế m chng sinh sản rất nhanh. Nhiều thế hệ chuột c thể  ra đời chỉ trong một thời gian ngắn. Nhưng m tuổi thọ của chng th qu yểu. Chuột nhắt c thể sống trn 2 năm trong phng th nghiệm, v khoảng 3 thng  ở nơi hoang d.. Trong lc đ, tuổi đời trung bnh của cc đồng loại bự con của chng  l từ 8 thng cho đến 1 năm nơi hoang d v từ 2 năm cho đến 3 năm trong tnh trạng bị nhốt trong chuồng.. Nếu khng , chắc hnh tinh ny sẽ khng cn khng gian để con người sinh sống, v tri đất ny một ngy no đ sẽ trở thnh lnh địa của chuột.

C người cho rằng chuột thng minh, dễ bảo, sạch sẽ v thch vui đa, nhất l khi chng được nui  dưỡng từ thủa sơ sinh v được tiếp xc thường xuyn với con người.  Nếu được huấn luyện , chuột biết phng uế trong những hộp nhỏ dnh ring cho chng, nghe gọi th chạy đến, lại cn biết trnh diễn nhiều tr vui ngoạn mục. V thế m một vi loại chuột  được nuội trong nh  lm cảnh như ch v mo.

Ring cc nh chim tinh gia Trung Hoa th xếp chuột  đứng  hng đầu trong  12 con vật ở lịch can chi. Họ gn cho chuột  tnh sng tạo, lương thiện, khoan dung, đầy hoi bo, dễ cu gắt  v hoang ph.   Ai được sinh vo năm  con chuột , tức năm T đều c những c tnh  giống như chuột. Tự ho cho những ai được sinh vo năm chuột!.   Ngoi những ưu điểm trn, chuột lại nhỏ con, rẻ tiền dễ nuội, v c cấu trc  nội tạng kh giống người. Do đ từ nhiều năm chuột được ứng dụng  trong nhiều khảo cứu khoa học , qua đ đ gp phần cho sự hiểu biết của con người về di truyền học, dịch tế học, y dược học cũng như những vấn đề đem lại nhiều lợi ch lớn lao cho sức khoẻ v hạnh phc  của nhn loại

 

 
 

 

     Sửu  (Tru)

Tru l một động vật c v v thch nghi với hệ thi sinh thi đầm lầy. Cỏ hoang chung quanh đầm lầy l thức ăn hng ngy của chng. Loại tru thường thấy hiện nay l loại tru nh. Chng l hậu duệ của tru rừng vốn sinh sống vng đầm lầy Đng Nam nhiệt đới gi ma.  Đầm lầy l nơi sinh sống của loại tru v cũng l qu hương của La nước. Sống bằng  gạo thc sản phẩm của la nước, dn  Việt thuần ha  loại tru  để dng vo việc  chuẩn bị  đất  ruộng  trồng la v  đập la. Trong khung cảnh đồng qu  người v tru gắn b với nhau như hnh với bng:  

Ca dao:

Ai ơi cng vợ cng chồng

 chồng  cy vợ cấy con tru đi bừa

 

Tru đ cng với con người Việt một nắng hai sương, sớm hn tận tuỵ với nền văn minh la nước. Tru gip con người tạo dựng đời sống vật chất, cng với con người chịu đựng nắng sớm mưa chiều, những giọt mồ hi tưới trn đồng xanh :

Quốc văn Gio Khoa Thư

 Ai bảo chăn tru l khổ ?  Chăn tru sướng lắm chứ. Ngồi trn mnh tru, đầu đội nn m như lọng che, tay cầm cnh tre nhu roi ngự, tai nghe chim ht trn cnh cy, mắt trng bướm lượn trong đm cỏ xanh .

Ngoi sự cộng lực  lm nn của cải, tru cn chia sẻ niềm vui thanh thản trong những chiều nhn hạ, gợi ln khc ca hồn nhin đầy thi vị lm phong ph ha cnh đồng thi ca miền qu :

 

Ca dao

Bao giờ dồng ruộng thảnh thơi

Nằm tru thổi so vui đời Thuấn Nghiu

 

B  Huyện Thanh quan cảm kch tnh gắn b giữa người v tru  trước cảnh chiều hm, mục đồng g sừng tru hồn nhin ca ht  trn đường đưa tru về chuồng m c cu thơ :

Gc ma ngư ng về viễn phố,

 G sừng  mục tử  lại c thn

  

   Chăn tru l khổ  th lm sao c người đồng tnh ca  ngợi  chăn tru hết lời bằng  những giai điệu mượt m, thướt tha :

Ai bảo chăn tru l khổ ? Chăn tru sướng lắm chứ, Ngồi mnh tru, phất ngọn cờ lau v miệng ht nghu ngao Nằm đầu non gi mt.. Khoai  li bếp nng ngon hơn l vng (   Bi ca Em b qu  của Phạm Duy,)

 
   

      Dần  (Cọp)

Cọp l một mnh th thuộc họ nh Mo sống rải rc ở rừng rậm, cỏ lc, đồng lầy, từ miền Siberia, Bengal, Trung-Hoa, Đng-Dương, đến Sumatra (Nam-Dương) thuộc Chu . C vi giống nhỏ như Bali, Caspian, Java được coi l tuyệt chủng từ năm 1940.
Về hnh thể, cọp c chiều di từ 1,5 đến 2,7 mt, chưa kể đui di từ 60 đến 90 cm; cn nặng 200 đến 600 pounds (90-300 kg). Giống Siberia lớn nhất nặng 360 kg, di 4 mt.
Da cọp c trn 100 vằn khoang theo chiều dọc (vện) mu đen, nu, xm, coi như thẻ căn cước cho mỗi con cọp v khng c hai con cọp c vằn giống nhau. Vằn cn dng như để nguỵ trang lm lạc thị gic con mồi. Ngoi ra ta cn thấy cọp mu trắng, rất hiếm (nui để biểu diễn tại Las Vegas).
Cọp sống trong những lnh thổ rộng từ 20 đến180 km đnh dấu bằng nước tiểu của chng. Cọp thường săn mồi vo ban đm, cạnh bờ nước, bắt những loi vật lớn, c v như tru b rừng, nai
Cọp bắt mồi bằng cch cắn chận mạch mu nơi gy, hay cắn cổ ht mu cho đến khi con mồi kiệt sức. Cọp c thể săn mồi dưới nước. Cọp, phần lớn ăn thịt người khi qu đi, khi bị thương hay bị đe dọa. Cọp c thể bắt con mồi c trọng lượng gấp ba lần của n.

Cọp đang được coi bị đe dọa tuyệt chủng. Nay chỉ cn khoảng 8.000 con ngoi hoang gi (80% sống ở tiểu lục địa Ấn-Độ) so với 100.000 con ở thế kỷ trước.
Cọp Việt-Nam thuộc loại Indochinese Tiger (Panthera tigris corbetti) hay cn gọi Corbett' Tiger tm thấy ở Việt, Mn, Lo, Thi, Miến khoảng 1.200 con, cn nặng từ 150-190 kg. Ba phần tư con cọp bị giết được dng lm thuốc Bắc: xương cọp để nấu cao "Hổ-Cốt", ru cọp lm thuốc độc nanh cọp, da cọp lm đồ trang sức.

Hm, cọp l cha tể rừng xanh nhất l ở địa bn chu . Khng những hm cọp đe dọa tnh mạng kẻ tiều phu trn rừng m cn về đe dọa sinh mạng người nng dn, bắt gia sc nơi đồng bằng. Dn qu v vậy sợ hi phải tn xưng cọp ln hng ng: ng Cọp, ng Hm hay cữ khng gim gọi tn m chỉ gọi "ng Thing", "ng Ba Mươi" hoặc con "Khi".
Muốn cho con nn, dn qu thường đem cọp ra h doạ: "Con khc, cọp n nghe n về th khốn". Cọp cn cho l linh thing nn được vẽ ln tường, hay đắp nổi nơi đnh, cha, v cũng c bt nhang cng bi. Cọp cũng được đề cập đến nhiều qua tranh dn gian (tranh Đng-Hồ).

 

Cọp l tiếng bnh dn để chỉ con vật ứng với cung Dần trong hệ thống hong-đạo Trung-Hoa. Hm l tiếng tượng thanh để chỉ con cọp theo tiếng rống, gầm gừ của loại cọp. Hổ l danh từ Hn-Việt để ni về cọp trong văn chương, thi ph.

Giới tử-vi cho rằng người nam no sinh năm cọp, tuổi Dần đều kin cường, c oai phong, khng dễ khuất phục. Trước đy c những người khng thch cc c tuổi Dần v sợ sẽ dữ như cọp hoặc người nữ tuổi Dần sẽ cao số, tnh duyn trắc trở,kh nui con, phải lập gia đnh trễ mới yn lnh.

Dn qu tn cọp thnh Thần nn mới c Thần Hổ. Như vậy Thần Hổ oai ngang Để tăng thm huyền b cho Hổ, người ta tin lc no cũng c những hồn ma bao quanh thần Hổ gọi l Ma Trnh, hồn ma của những người bị cọp vồ. Như vậy Cọp c cả sức mạnh về thể chất lẫn tm linh.
Cọp uy hiếp mọi loi kể cả con người. Cọp hay Hổ nhờ vậy l biểu hiệu cho thnh cng, thống lĩnh nn ta thấy cc thương hiệu như "Dầu C-L Con Cọp", "Bia Con Cọp", dầu xăng Con Cọp (Exxo).

Cọp-Hm-Hổ trong văn-chương.
Trong văn chương, cọp, hm, hổ được ni nhiều dưới hnh thức so snh, m chỉ hay đưa ra những bi học đạo đức:

"Hổ đầu x vĩ " đầu cọp, đui rắn,  tương đương với "đầu voi đui chuột", ni trước sau bất nhất. "

Khng vo hang cọp sao bắt được cọp con" được dịch từ cu Hn-văn "Bất nhập hổ huyệt yn đắc hổ tử".
 nhổ răng cọp (hổ khẩu bạt nha)
  tương đương với  "Lm việc g liều lĩnh" 

nơi "Hm thing nước độc" tương đương với  nơi nguy hiểm đến tnh mạng, dng để đầy ải tội đồ khổ sai.

"Cọp Khnh-Ha, Ma Bnh-Thuận" để chỉ hai tỉnh nổi tiếng về cọp v ma.
"Nam thực như hổ, nữ thực như miu": người nam ăn mạnh như hổ, người nữ ăn uống nhỏ nhẹ như con mo

"hang hm":Chỗ nguy hiểm, khng ai gim lui tới . Hồ Xun Hương nữ sĩ doạ Phạm đnh Hổ ghẹo mnh: "chỗ ấy hang hm chớ m tay".

"hổ phụ sinh hổ tử", cha mẹ giỏi giang th con ci cũng giỏi giang. "Cha no con nấy"

 Người c uy quyền xưng hng một ci cũng được v như Hm hay Hổ. Trong lịch sử ta nghe ni Hm Thing Yn-Thế để ni đến anh hng Hong Hoa Thm lập chiến khu Yn-Thế chống Php. Anh hng khi thất thế đươc v như như con cọp bị xập bẫy

Nh cầm quyền hống hch cũng được v như cọp.

 Cổ Học Tinh Hoa kể: một b kia c chồng con, thn thch bị cọp bắt ăn m nhất định khng chịu rời chỗ ở. C người hỏi tại sao th b ta trả lời dọn đi chỗ khc biết đu quan qun cn honh hnh dữ dội hơn cả cọp ở đy.

Cụ Nguyễn Du đ tả ci oai phong bằng:

"Ru hm hm n my ngi,

Vai năm tấc rộng thn mười thước cao".

 

Cu chuyện  lm một bi học lun l.

Một ngy kia cọp bắt được chuột, định ăn thịt th chuột van lạy xin tha mạng v hứa sẽ đền ơn sau ny. Quả thật, một ngy kia, cọp bị sa lưới nằm chờ chết. Chuột thấy vậy bn về hang gọi bầu đn th tử ra cắn nt lưới giải thot cho cọp. Một nghĩa cử thi n của Cọp đ cứu được chnh mạng sống của mnh. Chuột tuy nhỏ m chung tnh, khng qun chuyện hm n, bo đp, coi trong lời thề xưa.

 

Hổ c sức mạnh nhưng lại khng thng minh.
Sch Quốc Văn Gio Khoa Thư kể rằng: Một hm, cọp ch con tru to lớn m bị con người bắt ko cy. Tru ni tại v người ta c ci ti khn. Cọp lại muốn xem ti khn đ nhưng người đi cy bảo rằng để n ở nh. Muốn trnh cho tru khỏi bị cọp vồ khi mnh vắng mặt, người nng dn đề nghị tri cọp lại cho chắc ăn. Cọp bằng lng chịu tri. Sau khi tri cọp xong, anh nng dn lấy gậy đnh cho cọp một trận nn thn. C sức m khng c tr chưa đủ l thế.

Right-click here to download pictures. To help protect your privacy, Outlook prevented automatic download of this picture from the Internet.

Nếu muốn tm hiểu

                                -Năm tuổi    xin click   Năm tuổi theo  12 con gip                       

                                -m Lịch , th xin  click    m Lịch Việt Nam

                                -Dương lịch đối chiếu       xin click  Dương lịch