Làm nhục, xấu mặt cho đất nước VN...

                                    Biên soạn Vũ Xuân Tráng


 
Một đôi vợ chồng người Mỹ – Ken và Pat – đă quyết định dùng toàn bộ số tiền họ dành dụm được trong cả đời ḿnh để làm một điều tốt đẹp cho người dân Việt Nam. Kết quả là một thư viện khang trang trị giá hơn 50 ngàn USD mọc lên trên vùng đất Bồng Sơn c̣n nhiều khó khăn của tỉnh B́nh Định. Với sự háo hức muốn nh́n thấy công tŕnh của cả đời ḿnh đi vào hoạt động, mang lại lợi ích cho trẻ em VN, hai vợ chồng vừa sang VN dự lễ khánh thành thư viện, để rồi hôm nay họ lên máy bay trở về Mỹ với hai chữ “very disappointed” và câu nhận xét “they have small minds”.

 
   

Ken là một cựu chiến binh Mỹ trong cuộc chiến VN. Ông là lính trực thăng ở khu vực Bồng Sơn – B́nh Định trong những năm 1969 – 1970. Hai năm chiến đấu ở đó đă để lại nhiều kỷ niệm giữa ông và mảnh đất này. Nay ông trở lại với tư cách một thành viên của “The Library of Vietnam Project” nhằm xây dựng một thư viện và trung tâm học tập cộng đồng (mà ông gọi là “library and learning center”) cho trẻ em và người dân Bồng Sơn, mà vợ chồng ông là nhà tài trợ chính. Kinh phí dự kiến ban đầu là 35.000 USD, nhưng sau đó đă được đẩy lên tới 58.000 USD, trong đó vợ chồng ông hứa tài trợ 48.000 USD, hơn cả khoản tiền hai người dành dụm được và dự định dùng cho công việc từ thiện. Bà Pat đă quyết định không mua xe hơi mới thay cho chiếc xe cũ của bà để dành tiền xây thư viện. Ngày khánh thành thư viện 9/12/2011 đă được xác định từ một năm trước, và vợ chồng ông luôn coi đó là một mốc thời gian rất có ư nghĩa với họ. Ông Ken nói với vợ rằng dịp này ông sẽ dẫn bà sang thăm VN và xem “chiếc xe hơi mới” của bà ở Bồng Sơn. 

Hai vợ chồng đến VN ngày 3/12 và đă tham gia chuyến khám bệnh từ thiện của Từ thiện Minh Tâm tại Bến Tre ngày 4/12 và họ thực sự thích thú khi tiếp xúc những con người VN hiền ḥa, hiếu khách nơi đó, cũng như khâm phục tinh thần làm việc v́ cộng đồng của các thành viên Từ thiện Minh Tâm. Sau đó họ bay ra Bồng Sơn dự lễ khánh thành thư viện. Chiều 14/12, ḿnh đă mời họ một buổi café như một lời chào tạm biệt trước khi họ về Mỹ ngày 15/12. Không ngờ, cuộc gặp mặt lần này lại là dịp để họ trút ra những nỗi bức xúc và thất vọng mà họ trải qua ở Bồng Sơn. 

Dưới đây là những điều Ken và Pat kể lại với ḿnh. 
- Đặt chân đến Bồng Sơn, họ vô cùng bất ngờ khi thấy tấm bảng “Trường tiểu học Bồng Sơn” nằm chễm chệ trên ṭa nhà mà lẽ ra phải là thư viện. Ken và Pat muốn đặt tên cho thư viện này là “Bong Son – Lucky Star Library and Learning Center” v́ Lucky Star chính là đơn vị mà Ken phục vụ thời chiến tranh. Chính quyền địa phương đă tự ư đổi tên và đổi cả chức năng của ṭa nhà mà không hề báo một lời với vợ chồng ông – những người đă bỏ tiền xây nên ṭa nhà đó – chưa nói đến việc xin ư kiến của vợ chồng ông. Ken nói với ḿnh “I paid for it, but they changed the name. I want my money back.”
- Lănh đạo pḥng giáo dục Bồng Sơn, người mà ông đă làm việc trực tiếp trong quá tŕnh xây thư viện, đă không có mặt trong buổi lễ khánh thành thư viện (đă được xác định từ 1 năm trước) với lư do … bận họp. Ken nói, ông không thể hiểu v́ sao họ lại họp đúng vào thời điểm mà đă được chọn từ trước cho việc khánh thành thư viện. 
- Ken và Pat cảm thấy như họ là những vị khách không mời mà tới trong buổi lễ khánh thành thư viện do chính họ tài trợ xây dựng. Ken nói, khi tôi đến tài trợ xây thư viện, họ tay bắt mặt mừng, cảm ơn rối rít, rồi sau khi nhận tiền và xây thư viện xong, họ “bye bye” như thể tôi đă hết nhiệm vụ ở chỗ này. Không hề có một ḍng chữ ghi ơn hai vợ chồng trong thư viện, mà chỉ có một tấm bảng ghi chung chung là “món quà của người Mỹ dành cho người dân Bồng Sơn”. Ken bảo ông không biết sau khi ông đi rồi họ có gỡ bỏ tấm bảng này không nữa.
 

 
 

- Ngoài việc nâng kinh phí từ 35.000 USD lên 58.000 USD, họ c̣n “ṿi vĩnh” thêm 20.000 USD để trang bị pḥng máy tính cho thư viện. Vợ chồng ông cũng nghĩ đến việc sẽ vận động tài trợ khoản này, thậm chí ông c̣n lên kế hoạch cho những chương tŕnh dạy tiếng Anh qua mạng cho học sinh Bồng Sơn do nhóm ông thực hiện. Nhưng với những ǵ đă diễn ra, Ken khẳng định “Everything is finished. Now.” Ông nói với ḿnh rằng ông quá thất vọng về những con người đó và đừng ḥng có thêm một đồng tài trợ nào từ ông, mà thật sự ông cũng chẳng c̣n tiền v́ đă trút hết vào dự án này. Ông nói rằng ông đến VN với thiện chí không chỉ xây dựng thư viện mà c̣n để tạo mối quan hệ giữa hai bên cho những sự hợp tác sau này. Thế nhưng cái người ta cần ở ông chỉ là tiền mà thôi. Ông kết luận “I value the relationship with them, but they have small minds”. 

Điều đáng trân trọng ở Ken và Pat là họ không v́ những chuyện này mà mất đi t́nh cảm và h́nh ảnh đẹp về con người VN trong ḷng họ. Khi tôi nói lấy làm tiếc về “bad experience” họ đă trải qua, họ đă sửa lại “chúng tôi không coi đó là khoảng thời gian tồi tệ. Chúng tôi đă có khoảng thời gian tuyệt vời nhưng với những người không tốt. Tôi không nghĩ người VN là như vậy”. 

Cảm ơn Ken và Pat về tấm ḷng và những việc làm của hai người dành cho người dân VN. Tạm biệt và hẹn gặp lại trong một ngày không xa. 
(Trích Facebook Tiến sỹ Nguyễn Đông Hải - một đồng nghiệp tại Đại học sư phạm TP.HCM) 
Vũ Xuân Tráng