Ông vua cuối cùng  triều Nguyễn

        của chế độ phong kiến xă hội Việt.              

 Vvua cuối cùng của triều Nguyễn, cũng là vị vua cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Vvua đó  chính là  vua Bảo Đại.   Vua Bảo Đại tên húy là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy ( 阮福永瑞  ), sinh ngày 22 tháng 10 năm 1913 tại Huế, là con của vua Khải Định Từ Cung Hoàng Thái Hậu.

A-   Đời công

1-    Kế vị làm vua

Xa giá vua Bảo Đại ngày đăng quang từ điện Cần Chánh lên điện Thái Ḥa

Vua Khải Định mất ngày 6 tháng 11 năm 1925, Hoàng Tử Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy về nước thọ tang vua cha và ngày 8 tháng 1 năm 1926, được tôn lên kế vị làm vua lấy niên hiệu Bảo Đại.

Nhưng sau khi lên ngôi, ông trao quyền lại cho Phụ chính thân thần Tôn Thất Hân và quay trở lại Pháp để tiếp tục việc học. Măi đến ngày 8/9/1932, ông mới hồi loan chính thức trị v́ đất nước.

 

Chân dung Hoàng đế Bảo Đại

Nhà  vua cải cách công việc trong triều như sắp xếp lại việc nội chính, hành chính... Ông đă cho bỏ một số tập tục mà các tiên vương đă bày ra như thần dân không phải quỳ lạy mà có thể ngước nh́n long nhan nhà vua khi nhà vua tới, mỗi khi vào chầu các quan Tây không phải chắp tay xá lạy mà chỉ bắt tay vua, các quan ta cũng không phải quỳ lạy... Ngày 8 tháng 4, năm 1932, Ông ban hành một đạo dụ cải tổ nội các, quyết định tự ḿnh chấp chính và sắc phong thêm 5 thượng thư mới xuất thân từ giới học giả và hành chính là Phạm Quỳnh, Thái Văn Toản, Hồ Đắc Khải, Ngô Đ́nh Diệm Bùi Đằng Đoàn nhằm thay thế các thượng thư già yếu hoặc kém năng lực là Nguyễn Hữu Bài, Tôn Thất Đàn, Phạm Liệu, Vơ Liêm, Vương Tứ Đại. Ông thành lập Viện Dân biểu để tŕnh bày nguyện vọng lên nhà vua và quan chức bảo hộ Pháp và cho phép Hội đồng tư vấn Bắc Kỳ được thay mặt Nam triều trong việc hợp tác với chính quyền bảo hộ. Tháng 12 năm 1933,   nhà  vua ngự du Bắc Hà thăm dân chúng.

Sau khi Nhật đảo chính Pháp và tuyên bố trao trả độc lập cho Việt Nam, ngày 11 tháng 3 năm 1945,  vua Bảo Đại ra đạo dụ "Tuyên cáo Việt Nam độc lập",   rồi  tuyên bố hủy bỏ Ḥa ước Patenôtre kư với Pháp năm 1884, khôi phục chủ quyền Việt Nam.  Ngày 7 tháng 4 năm 1945, Ông kư đạo dụ số 5 chuẩn y thành phần nội các Trần Trọng Kim và ngày 12 tháng 5 giải thể Viện Dân biểu Trung Kỳ.

 
   

 

2-  Thoái vị

Năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công. Vua Bảo Đại gửi điện tín ":

"Đáp ứng lời kêu gọi của Ủy ban Nhân dân Cứu quốc" ở Hà Nội, tôi sẵn sàng thoái vị. Trước giờ quyết định này của lịch sử quốc gia, đoàn kết là sống, chia rẽ là chết. Tôi sẵn sàng hy sinh tất cả mọi quyền lợi, để cho sự đoàn kết được thành tựu, và yêu cầu đại diện của Ủy ban sớm tới Huế, để nhận bàn giao."

Chiều ngày 25 tháng 8, 1945, nhà vua đă đọc Tuyên ngôn Thoái vị trước hàng ngàn người tụ họp trước cửa Ngọ Môn và sau đó trao ấn tín, quốc bảo của hoàng triều cho ông Trần Huy Liệu. Ông trở thành "công dân Vĩnh Thụy". Trong bản Tuyên ngôn Thoái vị, ông có câu nói nổi tiếng "Trẫm muốn được làm Dân một nước tự do, hơn làm Vua một nước bị trị". Tháng 9 năm 1945, ông được Chủ tịch Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hoà mời ra Hà Nội nhận chức "Cố vấn tối cao Chính phủ Lâm thời Việt Nam", ông là một trong 7 thành viên của Ủy ban dự thảo Hiến pháp do Hồ Chí Minh đứng đầu.

Ngày 6 tháng 1 năm 1946, ông được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng ḥa.

Ngày 16 tháng 3 năm 1946, ông tham gia phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng ḥa sang Trùng Khánh thăm viếng Trung Hoa, nhưng ông không trở về nước, mà về Côn Minh rồi Hương Cảng. Tại Côn Minh, ông đă tiếp xúc với nhiều giới chính trị, trong đó có Đại Tướng George Marshall, đại diện Hoa Kỳ.

3-  Quốc trưởng Quốc gia Việt Nam

 1/-  Đàm phán với chính phủ Pháp

Tại Hồng Kông  năm 1947, cựu trùm mật thám Pháp ở Đông DươngCousseau tiếp xúc với Bảo Đại, ngỏ ư mời ông về nước nắm quyền  thành lập một nhà nước Việt Nam độc lập. Để hậu thuẫn cho Bảo Đại đàm phán với Pháp về nền độc lập của Việt Nam, các lực lượng chính trị bao gồm Cao Đài, Hoà Hảo, Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội, Đại Việt Quốc dân Đảng Việt Nam Quốc dân Đảng liên kết thành lập Mặt trận Thống nhất Quốc gia Liên hiệp.

Bảo Đại và Pháp đàm phán rồi kư kết Hiệp ước Vịnh Hạ Long. ngày 7/12/1947,  trên tàu chiến Pháp ở Vịnh Hạ Long, Hiệp ước thể hiện sự đồng thuận của hai bên về việc thành lập Quốc gia Việt Nam trên cơ sở nguyên tắc độc lập và thống nhất của Việt Nam trong Liên hiệp Pháp, mặc dù chưa xác định nghĩa chính xác của từ "độc lập" và các quyền hạn cụ thể của chính phủ mới. Chính phủ hoạt động dưới một hiến chương lâm thời, chọn cờ vàng ba sọc đỏ làm quốc kỳ và bản "Thanh niên Hành Khúc" với lời nhạc mới làm quốc ca. Quốc gia Việt Nam sẽ có một quân đội riêng.

2/   Thành lập Quốc gia Việt Nam độc lập và thống nhất

Ngày 15 tháng 5, 1948, Bảo Đại mời tướng Xuân, thành lập Chính phủ Trung ương Lâm thời Việt Nam "để giải quyết vấn đề Việt Nam đối với Pháp và dư luận Quốc tế".

Ngày 5 tháng 6 năm 1948, Bảo Đại gặp Cao ủy Pháp Bollaert ở vịnh Hạ Long, trên chiến hạm Duguay Trouin, để đàm phán về nền độc lập và thống nhất của Việt Nam. Tháng 1 năm 1949, Bản tuyên ngôn Việt - Pháp được công bố, theo đó nước Pháp thừa nhận nền độc lập và thống nhất của Việt Nam.

Ngày 8 tháng 3 năm 1949, Tổng thống Pháp Vincent Auriol và Cựu hoàng Bảo Đại đă kư Hiệp ước Elysée, thành lập Quốc gia Việt Nam   trong khối Liên hiệp Pháp,. Bảo Đại yêu cầu Pháp trao trả Nam Kỳ cho Việt Nam và Pháp đă chấp nhận yêu cầu này.    Cuối tháng 6 năm 1949, Quốc Gia Việt Nam chính thức thống nhất .Pháp chuyển giao trên danh nghĩa những chức năng hành chính cho Quốc Gia Việt Nam. 

 3/  Thành lập Chính phủ

 

Năm 1949, Chính phủ Lâm thời của Quốc gia Việt Nam được thành lập theo sắc lệnh số 1-CP : Quốc trưởngBảo Đại, Thủ tướng là trung tướng Nguyễn Văn Xuân. kế tiếp  là Nguyễn Phan Long Trần Văn Hữu  ( năm 1950), Nguyễn Văn Tâm (năm 1952) và  Bửu Lộc (năm  1953 ).   Thời gian này, Quốc trưởng Bảo Đại sống và làm việc tại biệt điện ở Đà Lạt. Xung quanh nơi ở của Bảo Đại có cả một trung đoàn Ngự lâm quân bảo vệ và có cả một đoàn xe riêng gọi là "công xa biệt điện", lại có cả một đội máy bay riêng do các phi công người Pháp lái phục vụ.

Tính đến đầu năm 1950, có 35 quốc gia công nhận Quốc gia Việt Nam.

4/ Thu hồi chủ quyền quốc gia

Từ tháng 6 cho đến tháng 10 năm 1950, Quốc gia Việt Nam và Pháp họp tại Pau (Pháp) để bàn về việc chuyển giao các chức năng quản lư xuất nhập cảnh, quan hệ ngoại giao, ngoại thương, hải quan và tài chính cho Quốc gia Việt Nam. Tài chính là vấn đề gây nhiều tranh căi nhất bao gồm việc kiểm soát lợi nhuận từ hoạt động ngoại hối. Kết quả tất cả các chức năng trên đă được Pháp chuyển giao cho Quốc gia Việt Nam.

Ngày 8/12/1950, Quốc gia Việt Nam và Pháp kư Hiệp định quân sự thành lập Quân đội Quốc gia Việt Nam bằng cách đặt một số đơn vị quân đội Pháp tại Việt Nam dưới quyền chỉ huy của Quốc gia Việt Nam. Dự kiến quân đội này sẽ bao gồm 120.000 quân và 4.000 sĩ quan. Tất cả sĩ quan đều phải là người Việt. Pháp có trách nhiệm hỗ trợ Quốc gia Việt Nam thành lập những đơn vị mới do sĩ quan Việt Nam chỉ huy và đào tạo sĩ quan người Việt thay thế dần những sĩ quan Pháp đang hiện diện trong Quân đội Quốc gia Việt Nam.

 
 

 

5/    Quốc trưởng bị phế truất

Ông Ngô Đ́nh Diệm  được Quốc trưởng   bổ nhiệm chức Thủ Tướng ngày 16 tháng 6 năm 1954  Sau  Hiệp định Genève 1954, Pháp phải rút khỏi Đông Dương .   Ông Ngô Đ́nh Diệm tiến hành cải tổ chính phủ. V́ tướng Nguyễn Văn Hinh không chịu dưới quyền chỉ huy của ḿnh, nên Ông Ngô Đ́nh Diệm đánh điện sang Pháp nhờ Bảo Đại can thiệp. Bảo Đại điện về Sài G̣n triệu tập Ông Diệm sang Cannes gặp Bảo Đại để bàn lại việc sắp xếp nhân sự.   Nhưng Ông Ngô Đ́nh Diệm không đi. Bảo Đại quyết định điện về Sài G̣n cách chức thủ tướng của Ông.   Dịp này Ủy Ban Trưng Cầu Dân Ư thành lập đ̣i truất phế Quốc trưởng Bảo Đại và đưa Thủ tướng Ngô Đ́nh Diệm lên làm Quốc trưởng ngày 4 tháng 10 năm 1955.

Hệ lụy của   cuộc truất phế

Tài sản của Quốc Trưởng Bảo Đại bị tịch thu.Tờ Công Báo Việt Nam Cộng Ḥa ngày Thứ Bảy 22 Tháng Ba 1958, ấn hành bởi ṭa tổng thư kư Phủ Tổng Thống, “bảng phụ đính vào quyết định số 400.BTC/DC ngày 14 Tháng Ba 1958 của ông bộ trưởng tài chánh chỉ định những tài sản của Bảo Đại và bộ-hạ đặt dưới đạo luật số 17/57 và 16-2-1957 và sắc lệnh số 122-TC ngày 27-02-1958

 
   

  Sau khi tờ Công báo được ban hành  th́ những tài sản sau đây bị tịch thu ngay:

1/-     An Định Cung  bị tịch thu

An Định Cung, bên bờ sông An Cựu, số 97 Phan Đ́nh Phùng, Huế

được Vua Khải Định xây dựng xong năm 1919.

 

2/-  Cung Nam Phương hoàng hậu bị tịch thu

Cung Nam Phương hoàng hậu - Ảnh: Lâm Viên

 

 
   

 

 6-  Điễm chú ư về đời công  của  vua Bảo Đại

 1/  Hai câu nói nổi tiếng:

  • Ta không muốn một quân đội nước ngoài làm đổ máu thần dân ta. phát biểu khi từ chối sự bảo vệ của quân Nhật chống lại nguy cơ đảo chính của Việt Minh

  • Làm dân một nước độc lập hơn làm vua một nước nô lệ

  2/ Tiền đồng "Bảo Đại thông bảo"

Tiền đồng Bảo Đại thông bảo (保大通寶) là loại tiền đồng Việt Nam kiểu cổ sau cùng được chế tạo. Có ba loại tiền Bảo Đại Thông bảo: loại tiền đúc cỡ nhỏ, loại tiền đúc cỡ lớn mặt sau có nổi chữ "mười văn" và loại tiền đúc lớn có mặt sau "trơn". Tất cả được phát hành vào năm 1933.

保大通寶 (1926-1945)

 

B-   Đời

 Ngày 15 tháng 6 năm 1922, thời niên thiếu, vua bảo Đại có tên là Vĩnh Thuỵ .  Vĩnh Thuỵ cùng vua cha Khải Định sang Pháp để thưởng ngoạn cuộc triển lăm hàng hóa tại Marseille, Pháp. Tháng 6 năm 1922, Vĩnh Thụy được vợ chồng cựu Khâm sứ Trung kỳ Jean François Eugène Charles nhận làm con nuôi và học ở trường Lycée Condorcet rồi sau ở trường Sciences Po (École libre des sciences politiques), Paris.

Ngày 20 tháng 3 năm 1934, Ông Bảo Đại làm đám cưới với Marie Thérèse Nguyễn Hữu Thị Lan và tấn phong bà làm Nam Phương Hoàng hậu. Đây là một việc làm phá lệ bởi v́ kể từ khi vua Gia Long khai sáng triều Nguyễn cho đến vua Khải Định, các vợ vua chỉ được phong tước Hoàng phi, sau khi mất mới được truy phong Hoàng hậu. Ông là nhà vua đầu tiên thực hiện bỏ chế độ cung tần, thứ phi. Cuộc hôn nhân này cũng gặp phải rất nhiều phản đối v́ Nguyễn Hữu Thị Lan là người Công giáo và mang quốc tịch Pháp 

1-    Cuộc sống lưu vong

 Sau khi bị truất phế  lúc mới 40 tuổi , Ông Bảo Đại   sống lưu vong ở Pháp cho đến khi qua đời.

Bị phế truất,  Ông  không c̣n tiền tài trợ của chính phủ Pháp, ông phải bán dần tài sản của ḿnh. Năm 1972, khi đă tiêu pha hết cả tài sản, Ông kết hôn với Monique Baudot, một phụ nữ Pháp kém Ông hơn 30 tuổi (Monique Baudot sinh năm 1946). Ông nhập đạo Công giáo lấy tên thánh là Jean-Robert.

Trong thời gian năm 1972, ảnh hưởng của ông Bảo Đại tại các khu vực như Quảng Trị Thừa Thiên-Huế vẫn c̣n rất lớn,  Ông  đă phát biểu công khai lập trường chống lại sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ tại Việt Nam, chỉ trích chính phủ Nguyễn Văn Thiệu và kêu gọi thành lập một chính phủ liên hiệp tự do, trung lập và ḥa b́nh tại Việt Nam

Năm 1982, nhân khai trương Hội Hoàng tộc ở hải ngoại, Bảo Đại lần đầu tiên sang thăm Mỹ với tư cách cá nhân. Trong chuyến đi này ông đă nhận tên cha để làm lại giấy khai sinh cho những người con ngoại hôn trước đây không ghi tên cha. Tại thị trấn Sacramento, ông được tặng chiếc ch́a khóa vàng tượng trưng cho thị trấn này. Ông cũng được bà thị trưởng thành phố Westminster, California tặng danh hiệu "công dân danh dự" của thành phố. Ông cũng thăm viếng và chúc mừng các buổi lễ của cộng đồng Phật giáo Đạo Cao đài người Việt ở California cùng các cộng đồng người Mỹ gốc Việt Texas. Ông Bảo Đại cũng nhân dịp này thăm ḍ ư kiến của các cộng đồng người Việt sống ở Hoa Kỳ, từ đó t́m ra giải pháp cho việc ḥa giải dân tộc.

2- Gia đ́nh Ông Bảo Đại

Ông Bảo Đại có 13 người con

Với Nam Phương Hoàng hậu

  1. Thái tử Nguyễn Phúc Bảo Long, sinh ngày 4 tháng 1 năm 1936, mất ngày 28 tháng 7 năm 2007
  2. Công chúa Nguyễn Phúc Phương Mai,sinh ngày 1 tháng 8 năm 1937
  3. Công chúa Nguyễn Phúc Phương Liên, sinh ngày 3 tháng 11 năm 1938
  4. Công chúa Nguyễn Phúc Phương Dung, sinh ngày 5 tháng 2 năm 1942
   5-  Hoàng tử Nguyễn Phúc Bảo Thăng, sinh ngày 9 tháng 12 năm 1943

Với bà Mộng Điệp

  1. Nguyễn Phúc Phương Thảo, sinh năm 1946
  2. Nguyễn Phúc Bảo Hoàng, sinh năm 1954, chết khi một tuổi.
  3. Nguyễn Phúc Bảo Sơn, sinh năm 1957, chết khi 30 tuổi.

Với bà Hoàng Tiểu Lan

  1. Nguyễn Phúc Phương An

Với bà Phi Ánh

 

  1.    Nguyễn Phúc Phương Minh đă qua đời tại Mỹ

  2-   Nguyễn Phúc Bảo Ân sinh năm 1951

 

Với bà Vicky

  1. Nguyễn Phúc Phương Từ

 
   

3- Cái chết  thầm lặng

Ông qua đời vào 5 giờ sáng ngày 31 tháng 7 năm 1997 tại Quân y viện Val-de-Grâce, hưởng thọ 85 tuổi.    Đám tang Ông Bảo Đại được tổ chức một cách lặng lẽ vào lúc 11 giờ ngày 6 tháng 8 năm 1997 tại nhà thờ Saint-Pierre de chaillot số 35 đại lộ Marceau, quận 16 Paris và linh cữu được mai táng tại nghĩa địa Passy trên đồi Trocadero

 

Kết luận về  vua cuối cùng triều Nguyễn:

Triều Nguyễn thành lập năm 1802 với vị vua đầu tiên là Gia Long, trải qua các đời Minh Mạng (2), Thiệu Trị (3), Tự Đức (4), Dục Đức (5), Hiệp Ḥa (6), Kiến Phúc (7), Hàm Nghi (8), Đồng Khánh (9), Thành Thái (10), Duy Tân (11), Khải Định (12) và kết thúc tại đời Bảo Đại (13). Như vậy khi lên ngôi Vua Bảo Đại   là ông Vua thứ 13 của triều Nguyễn, và cũng là vị vua cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

 

Xin coi video tóm tắt   cuộc đời vua Bảo Đại.  xin click  Emporer  Bao Dai of Viet Nam

   Xin coi  video về Cung Nữ cuối cùng của   triều Nguyễn. Xin click   Cung Nữ