Thằng ăn cắp !

Ở một làng nào đó bên xứ Ấn Độ, có một thương gia nghèo. Đời sống khó khăn, nạn cường hào ác bá quá đỗi lộng hành khiến bác ta sống không nổi, phải bỏ đi một xứ xa sinh sống. Sống nơi đất khách quê người lâu ngày, ḷng riêng vẫn tủi. Lại thêm tuổi đà xế bóng, tính ganh đua, ḷng ham muốn cũng mỏi ṃn. Một hôm chạnh nhớ cố hương, bác quyết định trở về. Bán hết tài sản lấy tiền mua vàng, gói vào một túi vải giấu trong túi hành lư khoác vai, bác lên đường về quê hương.

Trong vùng quê người thương gia, giữa một cánh đồng, dân trong vùng xây một ngôi chùa nhỏ để các nông phu buổi trưa ghé vào lễ Phật và nghỉ ngơi. Một cây bồ đề lâu năm che bóng rợp xuống một sân nhỏ lát gạch, một cái giếng khơi, nước mát và trong vắt, cũng là nơi cho khách bộ hành ghé chân nghỉ ngơi, giải khát, hoặc đôi khi ngủ qua đêm trong chùa. Chùa không có người coi. Phật tử trong chùa đều là nông dân. Lúc rảnh việc th́ tự ư tới làm công quả quét tước, dọn dẹp, chăm sóc cho đám cây cỏ sân chùa lúc nào cũng hương khói quanh năm.

 
   

Sau nhiều ngày lặn lội đường xa, người thương gia về gần đến làng cũ. Trời đă xế trưa, nắng gắt. Đi ngang qua chùa, bác ghé vào nghỉ chân dưới gốc bồ đề. Ra giếng nước giải khát, rửa ráy sạch sẽ xong, bác vào chùa lễ Phật. Trong chùa vắng lặng. Bác thắp hương quỳ trước bàn thờ Phật. Ngước nh́n lên, nét mặt đức Thế Tôn vẫn trầm mặc như xưa nay, hơn mười năm qua không có ǵ thay đổi. Cảnh vật như đứng ngoài thời gian. Lễ xong, người thương gia rời chùa. Thấy bóng chiều đă ngả, đường về c̣n khá xa, bác liền rảo bước, bỏ quên túi hành lư trong chùa.

Buổi chiều hôm đó, một nông dân nghèo khổ trở về làng sau một ngày làm việc ngoài đồng. Ngang qua chùa, ngày nào cũng vậy, bác ghé vào lễ Phật trước khi trở về nhà. Lễ xong, bác trông thấy một túi vải to để gần bàn thờ. Bác ta nghĩ thầm: “Không biết túi vải của ai đi lễ đă bỏ quên. Nhỡ có người tham tâm lấy mất th́ tội nghiệp cho người mất của. Âu là cứ mang về nhà rồi bảng thông báo để trả lại cho người ta.”

Về đến nhà, bác nông dân gọi vợ con ra, trỏ vào túi vải, nói:

- Đây là vật người ta bỏ quên trong chùa. Nay ḿnh cứ tạm kiểm kê rơ ràng, đầy đủ, mai mốt có người đến nhận đúng th́ trả lại cho người ta.

Giở ra xem, thấy có gói vàng to, người nông dân nghiêm giọng dặn vợ con:

- Vàng của người ta là một vật rất nguy hiểm. Nó làm nảy ḷng tham. Mọi điều bất chính, bất lương, mọi sự đau khổ cũng từ đó phát sinh. Mẹ con mày chớ có dúng tay vào mà khốn!

Bác cất cẩn thận vào rương, khóa lại.

Người thương gia rảo bước về gần đến làng, nh́n xa xa ráng chiều êm ả, những làn khói bếp vương vấn trên rặng tre quen thuộc. Cảnh xưa vẫn c̣n trong trí bác so với nay như không có ǵ thay đổi sau hơn mười năm xa cách.

Vừa đến cổng làng, người thương gia mới sực nhớ đă bỏ quên túi hành lư ở chùa. Lo sợ, hốt hoảng, bác vội quay lại con đường cũ, vừa chạy vừa kêu:

- Khổ thân tôi! Thế là tôi mất hết cả sản nghiệp dành dụm từ hơn mười năm nay! Bao nhiêu công lao trôi sống trôi biển cả rồi! Khổ thân tôi chưa!

Người đi đường ai thấy cũng ngạc nhiên.

Tới chùa th́ cảnh vẫn vắng tanh, bên trong chỉ có một cụ già đang lễ Phật. Người thương gia vội túm lấy cụ già, hốt hoảng hỏi:

- Túi đồ của tôi đâu? Vàng của tôi đâu?

Cụ già ngạc nhiên:

- Túi đồ nào của bác? Vàng nào của bác?

- Th́ cái túi hành lư tôi để quên hồi xế trưa trong chùa này!

Cụ già vẫn b́nh thản:

- Quả thật lăo không thấy túi đồ của bác. Lăo đă sống thanh đạm cả đời, nỡ nào trong chốc lát vứt bỏ lương tâm mà tham của người. Bác cứ b́nh tĩnh. Của mất, có duyên c̣n có ngày lấy lại, vô duyên th́ của cầm trong tay cũng mất. Túi đồ của bác đă thất lạc, bác lại mất luôn cả cái tâm công chính, đỗ vấy cho người là cớ làm sao?

Gần đây có một xóm làng, buổi chiều nông dân thường lễ Phật trước khi về nhà. Bác thử tới đó hỏi xem. Thói thường, thấy vàng là tối mặt lại. Nhưng cũng c̣n tùy. Cũng c̣n có nhiều người tốt.

Người thương gia nghe ra, nhận thấy ḿnh vô lư, bèn xin lỗi cụ già rồi theo lời chỉ dẫn, tiếp tục đi t́m. Tới làng, ông ta hỏi nhiều người mà không ai biết. Nghĩ rằng sản nghiệp dành dụm trong mười năm của ḿnh nay phút chốc như chiếc lá vàng rơi theo gió đưa, biết đâu là bờ bến mà t́m! Đành phó mặc cho bước chân t́nh cờ may rủi. Khi tới cuối làng, giữa vườn cây cối um tùm có một căn nhà lá nhỏ tồi tàn. Trước cửa treo một tấm bảng đen, với hàng chữ trắng viết to: “Tôi có nhặt được một túi vải bỏ quên trong chùa. Ai là chủ xin tới nhận lại.”

Người thương gia mừng quưnh đập cửa, gặp anh nông dân ra mở hỏi:

- Bác là chủ túi đồ bỏ quên trong chùa?

- Vâng, chính tôi. Tôi đă để quên trong chùa hồi xế trưa nay. Xin cho tôi nhận lại.

- Nếu đó là của bác th́ bác phải nói xem túi đồ của bác như thế nào? Trong đựng những ǵ?

Người thương gia trả lời:

- Đó là túi vải, trong đựng một ít lương khô đi đường.

Người nông phu nói:

- Thế th́ không phải túi đồ của bác.

- Thú thật với bác, cũng c̣n một số vàng trong một gói vải khác màu đỏ.

Người nông phu nghe tả đúng các đồ vật và số lượng vàng đựng trong túi vải, biết chắc người tới hỏi là chủ nhân bèn mở rương ra, nói với người thương gia:

- Quả thật đó là túi đồ của bác. Xin mời vào nhận.

Người thương gia nhận đủ số vàng, ḷng vui khôn tả. Bác thấy cảnh nhà người nông dân nghèo nàn mà lại không có ḷng tham, để tỏ ḷng biết ơn, bác chia đôi số vàng gói vào một miếng vải đưa cho người nông dân. Bác nói:

- Vàng của tôi tưởng đă mất, may sao lại gặp tấm ḷng quư của bác. Tôi xin biếu bác một nửa để tỏ ḷng thành thật biết ơn.

Người nông dân ngạc nhiên:

- Trả lại món vật không phải của ḿnh chỉ là một việc b́nh thường, có ơn ǵ mà được đền?

- Bác đă làm một điều thiện. Được đền ơn là đúng lẽ.

 
 

 

- Làm việc thiện là nghĩa vụ tự nhiên. Đạo lư xưa nay vẫn dạy như vậy. Đó không phải là cái cớ để đ̣i hay nhận tiền thưởng. Vàng của bác do công sức làm ra th́ bác hưởng. Tôi có góp công lao ǵ vào đó mà chia phần? Thôi, xin bác hăy để tôi được sống yên vui trong cái nghèo của tôi hơn là sống giàu có nhờ vào của cải người khác. Như thế cũng là một cách ăn cắp.

Người thương gia không c̣n lư lẽ ǵ để nói thêm bèn khoác hành lư lên vai, bất thần vất gói vải đựng nửa số vàng lên bàn rồi bỏ chạy. Ư định của ông ta là bắt buộc bác nông dân phải nhận sự đền ơn, nhưng bác vội nhặt gói vàng rồi đuổi theo, miệng hô hoán:

- Bớ người ta, thằng ăn cắp! Bắt lấy thằng ăn cắp.

Dân trong làng nghe tiếng hô hoán liền đuổi theo bắt được người thương gia dẫn trở lại trước mặt bác nông dân, hỏi:

- Hắn đă ăn cắp vật ǵ của bác?

- Hắn định ăn cắp cái tâm công chính và chân thật mà tôi có được từ ngày tôi học Phật!

Những người làm việc công mà đ̣i trả ơn, làm việc thiện chỉ do tư lợi, làm việc nước cốt v́ quyền hành địa vị... thảy đều không hiểu chuyện nầy!!

(Chưa biết tên người kể. Bớ người ta! Bắt giùm tôi người kể chuyện này, để tôi kính lễ tri ân bài học "Ngàn Vàng" cho mọi người)