Người Việt tùy tiện & đố kị

Tùy tiện

Những câu chuyện người Việt 'tùy tiện', 'vô kỷ luật' hay 'thiếu ư thức' như thế nhan nhản trên báo chí mà chúng ta chắc cũng không c̣n lạ ǵ.

Ở Việt Nam kẹt xe th́ ai mà không chen? Ai cũng chen ḿnh có muốn không chen cũng không được.    Dĩ nhiên đă kẹt th́ càng chen lại càng kẹt. Nguyên tắc phải nhường mới đi được. Nhưng người Việt chỉ muốn đi chứ không muốn nhường. Ai cũng t́m khoảng trống mà lách th́ không những không thoát được mà c̣n làm cho ḿnh và mọi người chùm nhum cả nút.   Nhiều người đi bộ cầu vượt trước mắt đó nhưng không leo sợ cực chẳng thà phang ngang bất chấp tính mạng.Chợ búa hàng rong th́ phải ra ḷng đường mới được. Người đi làm về tiện là tấp vào mua giữa đường giữa sá có kẹt xe tắc đường ǵ cũng kệ.

Rác rến ngoài đường tiện đâu vứt đó. Cực thân đi t́m thùng rác. Chẳng thà để nhếch nhác và mất công người khác quét dọn.     Nhà trên kênh rạch th́ cứ thẳng tay ném hết xuống sông cho khỏe để rồi chính môi trường sống của ḿnh bị hủy hoại.    Xem phim nghe nhạc th́ mua băng chép đĩa lậu. Đỡ tiền thiệt nhưng giết chết luôn người vắt tim óc sáng tạo để rồi lần sau không c̣n cái mà coi.    Trộm chó hoành hoành gây náo loạn từ thôn quê đến thành thị thậm chí mất mạng người chỉ v́ có nhiều người thích ăn thịt thú cưng của người khác nhưng không muốn mất người bạn trung thành của ḿnh.

 
   

Đánh bắt th́ tận diệt từ tôm cá, chim chóc thậm chí cho đến côn trùng rắn rít cũng không tha. Ngay miền Tây 'chim trời cá nước' mà giờ đây trong tự nhiên nhiều thứ đă cạn kiệt. Ăn một lúc rồi treo miệng cả đời.

Làm ăn buôn bán th́ chụp giựt. Hám một chút lợi không đáng mà mất chữ Tín với khách hàng. Đă không giữ khách lâu dài th́ chớ mà c̣n đuổi khách một đi không trở lại. Rốt cuộc tự ḿnh đoản hậu giống như các nhà hàng chặt chém ở Vũng Tàu phải 'canh me' chộp từng 'con mồi'.

C̣n những người bỏ hóa chất vào hàng hóa thực phẩm ăn được đồng một đồng hai mà không biết là ḿnh đă làm thiệt hại không biết bao nhiêu đồng cho người khác và xă hội khiến người ta mang bệnh mang tật cả đời.

Tâm lư đố kị

Những trường hợp kể trên người ta đă ham nhỏ bỏ lớn, được một mà mất hai, thấy cái trước mắt mà không nghĩ đến cái lâu dài. Nói cách khác họ có cái nh́n hạn hẹp.    Nghĩ nhỏ' như thế không những gây hại cho ḿnh, cho người, cho đời mà c̣n dễ bị kẻ khác lợi dụng. Mọi thua thiệt ḿnh lănh đủ.     Cho nên thương lái Trung Cộng đi thu mua đỉa, móng trâu hay lá trà các thứ có trách họ th́ cũng buồn cho dân Việt quá dễ dụ.

Và cũng chính v́ nghĩ nhỏ nên nhiều người Việt thấy cái tôi quá lớn lấn át cái lớn thành ra nhỏ.

Người Việt rất thấm thía thói 'd́m hàng' nhau của dân ḿnh. Thậm chí, có người c̣n ví xă hội Việt Nam như một rổ cua đồng - con nào leo lên sẽ bị con khác kéo xuống.   Cái tôi th́ ai mà không có? Mỗi con người từ khi sinh ra đă là một thế giới và ai cũng muốn ḿnh là trung tâm hơn tất cả mọi người. Lẽ thường ai cũng bị tổn thương khi thấy người khác hơn ḿnh và sẽ có cảm giác dễ chịu khi chỉ trích để d́m người khác xuống và nâng ḿnh lên.

Thế nhưng, người dân ở các nước phát triển biết quư trọng nhân tài th́ ngoài cái tôi của bản thân người ta c̣n nghĩ đến lợi ích chung của xă hội mà người tài đem lại. Cho nên, sự ganh tỵ, đố kỵ nếu có cũng không thành cố tật như người Việt.

Trong khi các người Hoa ở hải ngoại tạo thành một khối kết dính bền chặt bên trong không bung ra bên ngoài không phá vào được th́ người Việt lại có tiếng là rời rạc, bất hợp tác, phân ră và triệt hạ lẫn nhau.

Đồng ư ganh tỵ là một cảm giác rất con người nhưng nếu nghĩ lớn hơn th́ sẽ thấy ai thành tựu đều là nhờ khả năng và công sức của họ. Ghen ghét với họ tức là đă cho là ḿnh không bằng họ và năng lượng để ghen ghét đó nên dành để phấn đấu được như họ. Suy cho cùng họ làm được cũng là đóng góp cho xă hội mà ḿnh cũng có lợi ích trong đó.

Nghĩ nhỏ th́ nước nào cũng có nhưng để trở thành vết hằn trong tính cách dân tộc th́ ắt hẳn nó bắt nguồn từ nếp sống và văn hóa của dân tộc đó.

Người Việt gốc là nông nghiệp. Cuộc sống gắn chặt với ruộng vườn, thôn xóm, bờ đê, lũy tre không như phương Tây xuất thân du mục hoặc gắn bó với sóng biển, theo vó ngựa đi khắp nơi, hay theo cánh buồm vươn ra đại dương khám phá thế giới.

Không gian sinh tồn cố định đă đóng đinh tư duy người Việt. Họ có khuynh hướng ổn định, yên b́nh, không xáo trộn và tư duy lợi ích chỉ cần vụ mùa bội thu dư cơm đủ gạo. Người Hoa có truyền thống thương buôn nên tư duy lợi ích của họ không giới hạn - có một muốn được hai c̣n ḷng tham không đáy.

Họ muốn có lớn, được nhiều th́ cái lợi nhỏ không thể che khuất tầm nh́n của họ. Lă Bất Vi từ 2.300 năm trước đă biết buôn vua bán chúa đoạt thiên hạ. Nói đâu xa, người Hoa trong Chợ Lớn làm ăn rất coi trọng chữ tín nên nắm trong tay kinh tế thương mại cả một vùng.